Kind onthoudt tv beter door 'overbodig' beeld

Kinderen van negen tot en met elf jaar oud onthouden informatie uit het Jeugdjournaal beter wanneer ze het op televisie zien en horen dan wanneer ze precies dezelfde journaaltekst op papier lezen. Dit blijkt uit onderzoek door twee psychologen van de Rijksuniversiteit Leiden, J.H. Walma van der Molen en T.H.A. van der Voort (Journal of Educational Psychology 1997, vol 89, nr.1 p.82-91).

Bij volwassenen was bij eerder onderzoek het omgekeerde geconstateerd: zij onthouden informatie uit het nieuws juist beter wanneer ze de journaaltekst op papier lezen dan wanneer ze er op tv naar kijken.

De psychologen verklaren de betere geheugenscore van beeld en geluid boven tekst met de theorie dat kinderen (en ook volwassenen) audiovisuele informatie in twee aparte, maar verbonden codes in het geheugen vastleggen: visueel en verbaal. Door deze dubbele codering heeft informatie een grotere kans 'teruggevonden' te worden. Deze geheugenverbetering werkt alleen als beeld en woord nauw op elkaar aansluiten. Eerdere studies hebben al aangetoond dat kinderen geïllustreerde tekst gemakkelijker onthouden dan ongeïllustreerde, maar alleen wanneer de illustraties dezelfde boodschap overbrengen als de tekst en geen extra informatie toevoegen. Als de plaatjes niet 'overtollig' zijn maar extra informatie toevoegen aan de tekst, onthouden de kinderen de ongeïllustreerde tekst beter.

Dit verklaart ook het verschil met het eerdere volwassenen-onderzoek. Het Jeugdjournaal probeert vrij consequent alleen beelden te vertonen die de gesproken tekst ondersteunen. Bij het nieuws voor volwassenen bestaat die nauwe samenhang tussen tekst en beeld inn mindere mate.

De experimenten werden gedaan met in intellectueel niveau en sociale herkomst vergelijkbare groepen Leidse basisschoolkinderen. Noch leesvaardigheid, noch de voorwetenschap dat er een 'overhoring' zou volgen op het lezen of kijken, was van invloed op het resultaat. De vijf journaal-items waren een jaar oud en gingen over weinig ophef veroorzakende onderwerpen als een vrijgelaten beer en koningin Beatrix die een spoorwegtunnel opent. De kinderen kregen de journaaltekst in een soort krantenopmaak te lezen.