Afscheid van de illegale kleermaker

De Turkse familie Gümüs moet het land uit. Op Schiphol baande Zekeriya Gümüs zich gisteravond met vrouw en kinderen definitief een weg naar de douane. Langs een spandoek met: 'Gümüs moet terug'.

AMSTERDAM, 4 OKT. Balie 26. Inchecken voor vlucht OHY 632 naar Ankara. Een tv-verslaggever duwt een microfoon onder de neus van Zekeriya Gümüs. “Meneer Gümüs, uw vrouw staat verderop te huilen. Er staan allemaal fotografen omheen. Wat vindt u daarvan?” Cameraploegen van 2Vandaag, SBS6 en RTL5, een radioverslaggever en een dagbladjournalist met fotograaf, hebben inmiddels al ingecheckt. Ze reizen allemaal mee naar het geboortedorp van Gümüs.

“Is beter zo”, zegt Gümüs. “In Turkije beter met tv erbij.” Gümüs wil graag laten zien dat hij niet heeft gelogen, zegt A. Versnel van het actiecomité Gümüs Moet Blijven. “Hij wil bewijzen dat hij niet voor niets is weggegaan. Dat zijn kinderen daar geen kansen hebben.” Versnel gaat zelf ook mee naar Turkije. Ze vliegt 'Gümüs-klasse' - het actiecomité kreeg van een reisbureau veertig stoelen aangeboden.

De talloze demonstraties, de steun van burgemeester Patijn, de openbare hartekreten van ex-burgemeester Van Thijn en het gelobby in Den Haag, het heeft allemaal niet geholpen. De illegale Turkse familie Gümüs uit de Amsterdamse Pijp moet het land uit. Om in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning moet een illegaal kunnen aantonen dat hij zes jaar lang belastingen en premies heeft afgedragen. Gümüs kon dat voor maar twee jaar en tien maanden. Regels zijn regels - geïntegreerd of niet.

Voor de lokale zender AT5 liet burgemeester Patijn gisteren weten dat de gemeente Amsterdam toch nog iets voor de familie heeft kunnen betekenen. De gemeente heeft het mogelijk gemaakt dat De Zilveren Schaar van Gümüs op de valreep is verkocht aan een andere Turkse kleermaker uit Amsterdam, de gemeente staat garant voor diens lening.

Ook bestaat er in de Amsterdamse gemeenteraad een vergevorderd plan om een studiefonds voor de kinderen van de familie op te richten. Zoon Ramazan zat in Amsterdam in de eerste klas van de Mavo, Samet is zijn hele leven in de hoofdstad naar de basisschool gegaan.

In een 'rouwadvertentie' die sympathisanten naar enkele kranten hebben gestuurd, kondigen zij “met grote Droefheid, Afschuw en Ontsteltenis” de “verwijdering” aan van Esme (33), Zekeriya (39), Ramazan (13) en Samet (7).

In de vertrekhal van Schiphol huilt mevrouw Gümüs in de armen van GroenLinks Kamerlid T. Singh Varma. “We komen je opzoeken”, zegt Singh Varma. “Als er wat is, schrijf me. Ik kom. Dit is zo onmenselijk.” Ze hapt de tranen van haar lip. Achter haar rug verpakken vrienden de mountainbikes van de familie in speciale kartonnen dozen voor de vlucht.

Verderop hangt Ramazan Gümüs over zijn bagagekarretje. Zijn vrienden erom heen. “Dit is niet makkelijk voor je he?” vraagt een tv-verslaggeefster. “Zeker niet”, zegt Ramazan. “Helemaal niet makkelijk.” De verslaggever bouwt een lange stilte in. Ramazan geeft geen kik. Als de camera stopt praat hij weer op fluistertoon verder met zijn vrienden. Zijn broertje Samet rent rondjes door de vertrekhal.

Tegen negen uur baant de familie Gümüs zich een weg naar de douane. Cameraploegen en fotografen hebben zich al opgesteld bij de paspoortcontrole. Buurtbewoners klappen. Gümüs en zijn vrouw gooien bloemen naar ze. “Gümüs moet terug” staat er op een spandoek. Kamerlid Singh Varma scandeert de leus met overslaande stem mee.

Actievoerster Versnel neemt afscheid met een eenvoudig “Nou doeg”. Anderhalf jaar geleden belde zij voor het eerst naar het ANP.