Rechter: zwervers en verslaafden niet naar gevangenis

DEN HAAG, 3 OKT. Justitie moet meer mogelijkheden krijgen om psychisch gestoorde zwervers in inrichtingen te laten opnemen. Deze groep hoort meestal niet thuis in het strafrechtelijk circuit. De Haagse rechter G. Kok verkondigde deze opvatting gisteren bij zijn installatie als president van het Gerechtshof.

Volgens Kok komen “personen uit een zwak sociaal milieu” te vaak in het strafrechtelijk circuit terecht “waar ze niet thuishoren”. Ook de justitiële inrichtingen zijn volgens Kok niet op deze groep berekend. “Zij hebben het extra moeilijk tussen personen met een wel-criminele inslag”, aldus Kok. “Het is wenselijk dat het OM, eventueel na goedkeuring door de rechter, grotere mogelijkheden krijgt om personen die zich in deze ingewikkelde maatschappij niet kunnen handhaven in psychiatrische inrichtingen of sociale zorginstellingen te plaatsen, zonder dat daarvoor een strafrechtelijk circuit gevolgd behoeft te worden.”

Dezelfde aanpak zou wat hem betreft kunnen gelden voor drugsverslaafden. “Zou het niet beter zijn om hen direct in afkickcentra onder te brengen?” vroeg Kok zich af. Ongeveer de helft van de voorlopig gedetineerden in Den Haag is betrokken bij drugszaken. De behandeling daarvan kost volgens de nieuw benoemde president veel tijd en geld, terwijl de effectiviteit vrijwel nihil is. “Bezinning is nodig”, vindt Kok. Hij verwees naar de “zuinige Zwitsers” die al eerder hebben ontdekt dat deze groep anders aangepakt moet worden.

De voorgestelde veranderingen zouden ook een gunstig effect hebben op het probleem van het cellentekort. Kok vindt ingrijpende oplossingen nodig om dat probleem aan te pakken. Het verkorten van gevangenisstraffen zou volgens hem een goede oplossing zijn. Dat kan op een evenwichtige manier, door aan het eind van het jaar alle gevangenisstraffen op te tellen en af te zetten tegen de aanwezige celcapaciteit. Daarna moet iedere veroordeelde een zodanige korting krijgen, dat niet meer gevangenisstraf wordt uitgevoerd dan de totale celcapaciteit toelaat. Nu duurt de oproep voor het uitzitten van een gevangenisstraf volgens de president in sommige gevallen zelfs nog enkele jaren. “En dat is niet goed”, constateerde hij. “Het is niet eerlijk tegenover de verdachte, maar het is ook niet de bedoeling van de rechter dat zo lang met de uitvoer van de straf wordt gewacht.”

De president kwam ook met voorstellen om de capaciteitsproblemen in de eigen organisatie aan te pakken. Veel strafzaken zouden volgens hem veel beter en efficiënter verlopen als er goed gerechtelijk vooronderzoek wordt gedaan. Kok: “In veel zaken beperkt de rechter-commissaris zich tot het horen van de verdachte voor het inbewaringstellen en is van een serieus gerechtelijk vooronderzoek geen sprake.”