Peuterperikelen

Max Velthuijs: Olifant en de tijdmachine. Uitgegeven door het CPNB voor de Kinderboekenweek 1997. ƒ 3,95

Betty Sluyzer: Kijk dit is Tijn met fotoboekje. Illustraties door Pauline Oud. Kimio. ƒ 19,90

Mats Letén: Kaj zegt hai en Kaj wil een appel. vertaald uit het Deens door Karin Kustermans. Ludion. ƒ 13,50 (per stuk)

Thomas Tidholm: Jacob maakt rommel, Jacob maakt een bank, Jacob kookt soep en Jacob waait weg. Illustraties door Anna-Clara Tidholm, vertaald uit het Zweeds door Maydo van Marwijk Kooy. Middernacht Pers. ƒ 17,90 (per stuk)

Kleine kinderen leven benijdenswaardig bij de dag, zonder het vermogen terug of vooruit te blikken of zelfs maar op de klok te kijken. Bij het thema van de kinderboekenweek 1997 ('de tijdmachine - terug naar toen') maakte Max Velthuijs het enigszins gekunstelde maar vrolijke kleuterboek Olifant en de tijdmachine. Olifant krijgt voor het eerst van zijn leven een klok maar wordt somber van het eeuwige getik. Op zo'n manier kunnen kleuters nog wel iets van de tijd begrijpen. Voor nog jongere kinderen, onder de drie jaar, is dat moeilijker.

Kimio, een eenmans-uitgeverij 'voor de allerkleinsten', geeft sinds twaalf jaar handzame, stevige vierkante boekjes uit speciaal voor peuters. Ter gelegenheid van deze kinderboekenweek verscheen Kijk dit is Tijn, geschreven door Betty Sluyzer en geïllustreerd door Pauline Oud. Over Tijn, een mollig jongetje in een wijd rood joggingpak, maakten zij al eerder twee boekjes. Herkenbaarheid staat altijd centraal: hoe kwaad je kunt worden omdat je niet met de blokken van je zus mag spelen, of wat je allemaal ziet vanaf je stoeltje voorop de fiets (Tijn is boos en Tijn op de fiets).

In het nieuwe boekje is het thema van de kinderboekenweek hanteerbaar voor peuters gemaakt. Tijn bekijkt foto's uit zijn babytijd. Op de linkerpagina is de 'foto' steeds te zien. 'Toen was je een baby. Klein hè? Baby Tijn drinkt bij mama' staat er bijvoorbeeld bij. Op de rechterpagina drinkt Tijn ook, maar nu uit een tuitbekertje. Zo gaat het verder: baby Tijn krijgt een schone luier, peuter Tijn gaat naar de w.c. Zo blijkt hoe groot het jongetje inmiddels is en hoe bewonderenswaardig alles wat hij inmiddels kan.

Het verhaal en het taalgebruik zijn, zoals in alle boekjes van Kimio, allereenvoudigst. In de tekst worden vragen aangereikt, waardoor al voorlezend een gesprek tussen ouder en kind ontstaat. De vriendelijke tekeningen zijn niet echt opvallend, maar wel aandoenlijk. Er zijn veel details op aan te wijzen zoals een wc-rol en een badeend. Tijns speelgoedaap doet in een hoekje van de illustratie steeds na wat Tijn doet. In het fotoboek Kijk dit ben jij dat bij Kijk dit is Tijn hoort, kunnen ouders zelf babyfoto's plakken en de geschiedenis van hun eigen kind opschrijven, om voor te lezen.

Bij de Vlaamse kunst- en kinderboekenuitgeverij Ludion kwamen twee al even kleine boekjes uit over peuter-belevenissen. Kaj uit Kaj wil een appel en Kaj zegt hai heeft een opvallender hoofd dan Tijn: een cirkel met bovenop een rood krulletje en aan weerszijden kleine flappoortjes. Ook voor het overige zijn deze verhalen net iets geestiger en verrassender, maar tegelijk ook weer minder voorstelbaar voor hele jonge kinderen.

Kaj groet met een aandoenlijke argeloosheid de dingen in Kaj zegt hai. 'Hai,' zegt zij tegen een grote hond, die 'waf' terug zegt. 'Waf' zegt ze vervolgens tegen een klein keffertje dat 'kef kef' terugblaft, dan komt er een kat die op haar 'kef kef' met 'miauw' antwoordt enzovoort. In Kaj wil een appel doet ze verwoede pogingen een appel van een hoge boomtak te plukken.

Misschien wel de allerleukste boeken tenslotte voor driejarigen verschenen bij een al even kleine uitgeverij als Ludion en Kimio. Vier boekjes over Jacob zijn er inmiddels, gemaakt door het Zweedse paar Anna-Clara en Thomas Tidholm, met weinig tekst en humoristische naïeve plaatjes. Jacob is een pront mannetje met een bolhoed. Hij woont in een huisje met een plantje dat Lisa heet en een borstelig hondje genaamd Hoi. Zijn handelen is zo niet herkenbaar, maar wel voorstelbaar: hij raapt de prachtigste dingen van de straat, kookt soep, timmert een bankje of waait weg.