Op de keien

Het informele overleg dat de leiders van de hoofdstedelijke 'vlakkevloer'-theaters regelmatig met elkaar hebben - 'onder de trap' geheten, naar de plaats van de stamtafel - ging deze week over het conflict tussen de toneelgroep Maatschappij Discordia en de Felix Meritis Foundation.

Deze zomer is Discordia door de Foundation, beheerder van het aan de Keizersgracht gelegen gebouw Felix Meritis (ooit beter bekend als het Shaffy-theater), op de keien gezet. Steve Austen, directeur van de Foundation, wilde dat Discordia huur ging betalen voor de kantoorruimte waarover de groep de beschikking had en voor het exclusieve gebruik van de grote Zuilenzaal. Dat nu, liet Discordia-leider Jan Joris Lamers in alle ernst weten, “past niet in ons artistieke beleid”.

'Onder de trap', waarvan Lamers overigens deel uitmaakt, heeft de situatie besproken en is tot de conclusie gekomen niets voor de dakloze groep te kunnen betekenen. Het advies aan Discordia was om zich maar tot de gemeente en de Amsterdamse Kunstraad te wenden. Het stadhuis, zo leert navraag, zal niet direct in actie komen, maar ten aanzien van de Kunstraad kan Discordia goede hoop koesteren. De verontwaardiging over de manier waarop Steve Austen het slot op de voordeur van 'zijn' gebouw heeft laten veranderen, is immers algemeen. Niet alleen kan de toneelgroep van oudsher op de warme sympathie rekenen van degenen met sleutelposities in de toneelwereld, Lamers en zijn companen zijn in dit geval ook nog eens underdog.

Toch is dat medeleven niet terecht en het is te hopen dat de Kunstraad deze keer eens terughoudendheid betracht met eventuele steun. Discordia heeft in hechte samenspraak met Austen van het gebouw een bastion van obscurantisme gemaakt, slechts uitnodigend voor een incestueus kringetje vrienden. Dat de schimmige activiteiten die er plaats hebben slechts de particuliere belangen van dit kleine groepje dienen, was voor de overheid geen beletsel om in het nieuwe Kunstenplan wederom forse subsidies toe te kennen. Onbegrijpelijk, maar verklaarbaar met het oog op de kwaliteiten van Austen, een typische, achter de schermen florerende netwerktycoon.

Discordia, dat altijd volop geprofiteerd heeft van Austens manipulatiekunsten, meent nu een moreel recht te hebben op het gratis gebruik van de Zuilenzaal, omdat in het verleden ook nooit huur is betaald en omdat de groep de zaal gerestaureerd zou hebben. Het eerste is gewoon brutaal, het tweede een grap. De zaal staat er, sinds Discordia er bezit van nam, akelig onttakeld bij; de erbarmelijke staat herinnert aan de gewoonte van krakers, in de jaren tachtig, om een bezet pand vakkundig te slopen en toch doodleuk een bord aan de gevel te hangen met de tekst: 'Krakers herstellen ook hier de stad.'

Al wat er aan de hand is aan de Keizersgracht, is dat dief en diefjesmaat ruzie gekregen hebben en dat een van hen nu op straat staat. En met zo'n ruzie moest maar niemand zich bemoeien. Inmiddels noemt Lamers het 'een catastrofe' dat de groep De Kersentuin nu niet kan spelen en niet op tournee kan. Ook dat is onzin natuurlijk: juist een dakloze groep kan meer op tournee dan ooit tevoren.