Loekasjenko woedend na schrobbering Jeltsin

MOSKOU, 3 OKT. De presidenten van Rusland en Wit-Rusland, die in april dit jaar broederlijk een Unie-verdrag sloten, zijn openlijk met elkaar in aanvaring gekomen over de ORT-zaak: de detentie van tv-verslaggever Pavel Sjeremet van de Russische staatsomroep ORT in Wit-Rusland.

President Boris Jeltsin ontzegde donderdag zijn Witrussische ambtgenoot Aleksandr Loekasjenko de toegang tot Rusland. “Laat hem eerst Sjeremet vrijlaten”, zei Jeltsin tijdens een werkbezoek aan Nizjni Novgorod. Als gevolg van deze schrobbering strandde de autoritaire Loekasjenko op het vliegveld van Minsk, vanwaar hij het vliegtuig naar Rusland had willen nemen voor een bezoek aan twee provinciesteden.

Na drie uur tevergeefs gewacht te hebben, sprong de Witrussische leider uit zijn vel. “Dit is zonder precedent in internationale betrekkingen, en in het bijzonder tussen bondgenoten”, zo liet zijn kabinet in een verklaring weten. “Het is een opzettelijke poging te verhinderen dat onze broedernaties nader tot elkaar komen”, voegde een woordvoerder in Minsk daaraan toe. Het incident voltrok zich op het moment dat de Witrussische minister van Buitenlandse Zaken, Ivan Antonovitsj, in een toespraak tot de Algemene Vergadering van de VN in New York de Unie tussen Moskou en Minsk prees als een “model voor Europa”. Na zijn rede gaf hij toe dat er wel wat meningsverschillen bestaan, maar hij zei dat die een voortgaande integratie niet in de weg staan.

De radicale hervormers in de Russische regering hebben bij herhaling hun afkeer uitgesproken over de ijzeren hand waarmee Loekasjenko zijn land regeert. De vervolging, uitzetting en intimidatie van journalisten, onder wie zeven medewerkers van de Russische ORT, wekt al sinds juli de woede van de liberale Russische media.

De Russische vice-premier Boris Nemtsov hekelde vorige week spottend het gebrek aan hervormingen in het Slavische buurland. De economieën van beide landen, zei hij, laten zich net zo moeilijk integreren “als die van Cuba en Florida of die van Noord- en Zuid-Korea”. Op de geldmarkt, een van de weinige sectoren van de Witrussische economie die 'open' zijn, was de klap van de politieke botsing voelbaar: de Witrussische roebel verloor vijf procent van zijn waarde tegen de dollar.

Loekasjenko, die openlijk streeft naar het herstel van de Sovjet-Unie, geniet in Rusland steun bij iedereen die de unie tussen Moskou en Minsk ziet als een tegenwicht voor de oostwaartse expansie van de NAVO. Communisten dragen hem op handen. Parlementsvoorzitter Gennadi Selezjnov, een communist, beschuldigde Jeltsin van het “beledigen en vernederen” van een bevriend staatshoofd.