Actie Mossad zorgt voor storm Israel; Storm zet op in Israel over 'Amman'

Prestigeverlies voor premier Netanyahu, prestigeverlies voor de Mossad zijn de opbrengst van de mislukte aanslag in Amman op een leider van de Palestijnse fundamentalistische beweging Hamas.

TEL AVIV, 3 OKT. De vreugde over het nieuwe joodse jaar in Israel overstemt nog de opzettende politieke storm over de mislukte aanslag door de Israelische veiligheidsdienst Mossad in de Jordaanse hoofdstad Amman. Officiële Israelische woordvoerders bewaren nog het stilzwijgen over het incident in Amman, waar met vervalste Canadese paspoorten uitgeruste agenten van de in het buitenland opererende veiligheidsdienst probeerden, maar faalden, om Khaled Meshal, hoofd van het politieke bureau van Hamas, te vermoorden en werden gearresteerd. Maar Israelische journalisten met vaak vanuit hun militaire loopbaan stammende 'diepte-contacten' met de Mossad, maakten gisteren melding van grote beroering in de Mossad-top en andere veiligheidsdiensten. Nog voordat woordvoerders van de zionistische partijen de instelling van een commissie van onderzoek naar de “blunder in Amman” eisen, hebben kopstukken van de veiligheidsdiensten deze eis al via hun journalistieke relaties op tafel gelegd.

Parlementariërs van de Arabische partijen waren gisteren de eerste politici die een diepgaand onafhankelijk onderzoek naar het optreden van de Mossad op Jordaanse bodem verlangden. Zij en de anonieme persoonlijkheden in de veiligheidsdiensten stellen de vraag wie de opdracht tot de moordaanslag op Khaled Meshal in Amman heeft gegeven. Was het premier Benjamin Netanyahu zelf? Hoogstwaarschijnlijk wel, omdat de Mossad uitsluitend met toestemming van de premier dergelijke acties mag uitvoeren. Werd Netanyahu dan wel goed voorgelicht? Doorzag hij de politieke gevolgen van zelfs een geslaagde operatie op het grondgebied van de Jordaanse vredespartner? Waarom werd de moordaanslag zo amateuristisch opgezet? Deze en andere vragen dringen zich op nu de ernst van de gebeurtenis in Jordanië tot de Israelische politiek doordringt en de politieke tegenstanders van Netanyahu er brood in zien hem wegens onbekwaamheid aan te klagen.

De hoofden van de Mossad hebben goede redenen voor hun baan te vrezen, omdat premier Netanyahu in het eerste jaar van zijn premierschap heeft bewezen een meester te zijn in het afschuiven van verantwoordelijkheid. Vandaar de snelheid waarmee deze kringen via de journalistiek de rol van Netanyahu zelf aan de orde stellen in het beslissingsproces om de Mossad op een niet-zo-zware Hamas-leider te zetten.

Netanyahu zal de opzettende politieke storm wel overleven. Zijn prestige als leider krijgt echter opnieuw een flinke knauw. Koning Hussein, die zijn vertrouwen in hem eigenlijk al had verloren, heeft nu nog meer redenen om hem te wantrouwen. Het prestigeverlies van Netanyahu is in de huidige zeer delicate fase van het vredesproces, met aanhoudende berichten over oorlogsgevaar, winst voor de Palestijnse leider Yasser Arafat en de Syrische president Hafez al-Assad.

Het prestige van de Mossad, Israels lange arm, is eveneens zeer ernstig aangetast door de klungelige uitvoering van de moordaanslag in Amman. Mogelijke interne gevolgen voor de Mossad-top kunnen tijdelijk de effectiviteit van deze organisatie ondermijnen. In de grijze wereld van de harde spionage en contra-terreur wordt echter niet zo zwaar aan prestige getild. Hoeveel successen staan er tegenover de blunders en fouten van de Mossad?

De laatste komen in het licht van de schijnwerpers te staan. Geslaagde operaties worden verzwegen, niet alleen door de uitvoerders maar ook door de landen en personen die ze moeten incasseren. Het staat echter buiten kijf dat de Mossad vorige week, zeker in ogen van Hamas, ernstig prestigeverlies heeft geleden. Dat was ook het geval toen Mossad-agenten, eveneens met Canadese paspoorten, in 1973 in de Noorse stad Lillehammer een Arabische kelner neerschoten die voor een terrorist werd aangezien. Deze Mossad-agenten werden, evenals thans het geval is in Amman, door de politie gearresteerd.

In Amman faalde de Mossad in technisch opzicht. Veel ernstiger is echter het falend politiek inzicht van diegenen die opdracht tot deze operatie gaven. Het misgaan van steeds meer militaire operaties, zoals de jongste commando-inval in Libanon, waarbij twaalf soldaten van een elite-eenheid kennelijk in een Hezbollah-valstrik liepen, is een reflectie van slordigheid en gemis van gevoel voor discipline in de Israelische samenleving. Een heilig geloof in eigen gelijk, vooroordelen en overmoed verklaren Israelische militaire en politieke besluiten en beoordelingen die op ernstige misrekeningen uitliepen. De politiek kon zich na de verbluffende zege in 1967 niet voorstellen dat de Egyptische en Syrische legers in staat zouden kunnen zijn het Israelische leger zes jaar later volledig te verrassen.

De politiek verkeek zich ook op de militaire en politieke gevolgen van de in 1984 gelanceerde anti-Palestijnse oorlog in Libanon. Ondanks talrijke tekenen aan de wand was de politiek vervolgens blind voor de opzettende Palestijnse volksopstand. Toen deze in 1987 uitbrak was de verwarring onbeschrijfelijk.