Voortzetting kaart voor ouderen staat ter discussie

De Pas 65 is populair onder ouderen. Voor sommigen betekent de kortingskaart een aardig opstekertje, maar voor anderen is het een uiterst noodzakelijke schakel naar de maatschappij. De pas dreigt nu te verdwijnen.

UTRECHT, 2 OKT. Het is druk in het restaurant van de HEMA-vestiging aan de Steenweg in Utrecht. Het fletse jaren-zeventiginterieur heeft volgens het personeel een onweerstaanbare aantrekkingskracht op ouden van dagen, van wie er velen dagelijks komen voor koffie met appelgebak. Voor J. Lammers, een montere 65-plusser, is een bezoek aan het restaurant een welkome afleiding van zijn sobere bestaan. “De ouderdom komt met gebreken”, zegt hij. “Daarom moet je bezig blijven. Als je alleen maar thuiszit, dan sterf je langzaam af. Dan raak je geïsoleerd van de maatschappij.”

Juist voor mensen als Lammers en een onbekend aantal andere leeftijdgenoten is in 1975 de 'Pas 65' ingevoerd. De pas geeft onder meer reductie op het openbaar vervoer en op het bezoeken van onder andere bibliotheken en musea. Ook kunnen de houders ervan korting krijgen op bioscoopkaartjes. Maar de pas staat ter discussie en wordt mogelijk zelfs afgeschaft.

Staatssecretaris Terpstra (VWS) heeft onlangs laten weten te willen onderzoeken of de ouderenpas nog wel in de huidige vorm kan blijven gehandhaafd. Concrete aanleiding hiervoor is een uitspraak van de Commissie Gelijke Behandeling, waarin het niet-verstrekken van de pas aan alleenstaande 60-plussers als discriminatie naar burgerlijke staat wordt aangemerkt. Zestig-plussers die gehuwd zijn of langer dan één jaar samenwonen met een 65-plusser komen namelijk wèl in aanmerking voor de Pas 65.

Het was de Stichting Centrum Individu en Samenleving (CISA), de belangenvereniging voor alleenstaanden, die de klacht wegens discriminatie indiende bij de Commissie Gelijke Behandeling. CISA werd in het gelijk gesteld. Volgens de commissie is het in strijd met de Algemene wet gelijke behandeling om onderscheid te maken naar burgerlijke staat.

Mevrouw L. Donkers (61), die zichzelf “bewust vrijgezel” noemt en het HEMA-restaurant frequent bezoekt voor wat aanspraak, reageert fel op de ongelijke behandeling van 60-plussers. “Belachelijk. Juist als alleenstaande heb ik de behoefte mij onder de mensen te begeven. Omdat ik nooit ben getrouwd, word ik nu gediscrimineerd, terwijl mijn gehuwde buurvrouw allerlei kortingen opstrijkt. Dat vind ik oneerlijk.”

Het ministerie van VWS zit met de uitspraak van de commissie in zijn maag. “Als de Pas 65 verwordt tot een Pas 60, dan rijzen de kosten ervan de pan uit”, zegt een woordvoerder. Maar wat de kosten dan precies worden, weet het departement nog niet. De woordvoerder zegt niet te kunnen vertellen hoeveel er in het lopende begrotingsjaar is uitgetrokken voor de kaart.

Hoeveel gebruikers er van de pas zijn, is het ministerie ook niet bekend. De passen worden door de gemeentes verstrekt, maar de Vereniging van Nederlandse Gemeenten beschikt evenmin over landelijke cijfers.

Staatssecretaris Terpstra meent dat de Pas 65 zijn doel voorbij is geschoten. In een brief aan het overkoepelend ouderenorgaan CSO schrijft zij dat de pas is veranderd van een middel om de maatschappelijke participatie van ouderen te bevorderen in een commercieel lokkertje waarmee aanbieders van producten en diensten proberen ouderen aan zich te binden. Daarmee rijst volgens haar de vraag of de Pas 65 “nog wel van deze tijd is”. De bewindsvrouw vraagt zich ook af of de ouderenorganisaties niet zelf in staat zijn om een pas in het leven te roepen waarmee kortingen kunnen worden bedongen.

De ouderenorganisaties voelen daar evenwel niets voor. “De Pas 65 is een verworven recht dat een duidelijk maatschappelijk doel dient”, aldus een woordvoerster. Volgens haar is de pas niet bedoeld als aanvulling op het inkomen en mag Pas 65 niet verworden tot een willekeurige klantenpas die voordelen biedt bij de aankoop van producten. “Als daar aan gemorreld wordt, ontstaat er binnenkort een golf van protest.”

HEMA-bezoeker Lammers geeft daar een voorproefje van. De 68-jarige, die moet rondkomen van een AOW-uitkering, ziet het somber in. “Als mij die pas wordt afgenomen, dan kom ik de deur niet meer uit. Ik ben afhankelijk van het openbaar vervoer. Dat wordt dan gewoon onbetaalbaar.”

De ANBO, waarbij meer dan 200.000 vijftig-plussers zijn aangesloten, is van plan de leden te mobiliseren indien de Pas 65 dreigt te verdwijnen.