Evenementen in Arboretum Trompenburg; Rotterdam op zijn best

Evenementenweekend Arboretum Trompenburg, 4 en 5 oktober. Open 9-17u, za/zo 10-16u (op 4 en 5 okt. van 9-17u). Honingerdijk 86, Rotterdam. Tel. 010-2330166. Toegang ƒ 2,50. Kinderen tot 16 jr, mits onder geleide, gratis.

Een arboretum is een verzameling van bomen. Van die verzamelingen zijn er in Nederland een stuk of zes, alle gekenmerkt door achterstallig onderhoud, chronisch geldgebrek en dreigende opheffing. Behalve dan Arboretum Trompenburg in Rotterdam, waar tuinlieden fluitend de schoffel hanteren, vlinders fladderen in de najaarszon en boomvarens wuiven tussen de tafels en stoelen van het terras. Zelfs door de wc's van het gloednieuwe bezoekerscentrum lijkt een frisse, zilte bries te waaien. Dit is Rotterdam op z'n best.

De Stichting Volkskracht Natuurmonumenten en een groep gedreven vrijwilligers garanderen een gezonde exploitatie van het arboretum, dat een collectie bomen en struiken bevat die tot ver over onze grenzen beroemd is. Het aardige van Trompenburg is dat het arboretum het karakter heeft van een gewone privétuin. In een botanische collectie staan meestal alle eiken bij elkaar, of alle berken, zoals in Wageningen, maar hier staan de bomen systeemloos door elkaar, opgevrolijkt door vaste planten, varens en - in het voorjaar - bloeiende bollen. Daardoor is de tuin niet alleen van belang voor botanici en boomkwekers, maar valt er ook veel te genieten voor gewone wandelaars, stiltezoekers en bruidsparen zonder enige botanische kennis die een romantische achtergrond zoeken voor de foto's van hun Grote Dag. Vogelspotters maken kans op de koperwiek, de groene- en de bonte specht, de bosuil en de sperwer, een faunarijkdom die je nu niet meteen in de directe nabijheid van het Excelsior stadion zou verwachten.

De collectie van meer dan vierduizend planten is sinds 1870 opgebouwd door de cargadoors- en redersfamilie Van Hoey Smith en tot voor kort was de leiding van het arboretum nog in handen van een telg uit dit geslacht van havenbaronnen, J.R.P. van Hoey Smith, een befaamd verzamelaar van houtige gewassen, ontvanger van de Laurenspenning van de stad Rotterdam en mede-oprichter van de International Dendrological Society.

Ik heb deze man eenmaal van een afstand mogen zien. Toen ik - jaren geleden - in Ierland werkte, was ik bevriend met de familie Walker, eigenaren van de tuin Rossdohan, aan de subtropische westkust. Zelf woonden de Walkers in Dublin, aan de oostkust, want het Huis Rossdohan was door nationalisten in l920 gebrandschat. Alleen de voorgevel stond nog overeind. Groot was de opwinding, toen Rossdohan bezocht zou worden door de International Dendrological Society, een gezelschap van bomenliefhebbers die zoveel geld hebben dat ze niet hoeven te werken en die hun tijd vullen met uitstapjes naar de rododendrons van Bhutan, of naar de Andes, om de slangenden in het wild te zien groeien. Deze keer vormden Ierse tuinen hun reisdoel. Een bezoek van dit botanisch reisgezelschap is een hele eer en de Walkers hadden tafellinnen, kristal en zilver uit Dublin meegenomen en op schragentafels in de tuin van Rossdohan een copieus koud buffet verzorgd. De dendrologen, die al de hele week in alle tuinen die ze bezochten onthaald waren, arriveerden, overzagen de gedekte tafels en riepen: 'Oh no, not smoked salmon again'.

De meeste botanische tuinen zijn instituutstuinen, bestierd door de overheid, en maken daardoor een onpersoonlijke indruk, maar in Trompenburg is de geest van de voormalige eigenaren nog alom aanwezig. Een duikplank steekt uit boven de afgedamde beek en de paden zijn afgezet met randen gemaakt van duizenden lege wijnflessen - niet mooi, maar wel aandoenlijk.

Tegen dit decor wordt op 4 en 5 oktober het Evenementenweekeinde gehouden. Het valt niet mee om je nog te onderscheiden in de hutspot van garden fairs en plantenfestivals die ons de laatste jaren wordt geserveerd. In het arboretum wordt het aanbod van laarzenschrapers en hanging baskets zo klein mogelijk gehouden. Het draait vooral om planten, bomen, bloembollen en nuttige tuinzaken. De kramen staan niet bij elkaar, maar door het hele park verspreid, zodat de bomen en struiken in hun herfstkleuren de hoofdzaak blijven.