Communisten veroorzaken crisis in Italiaanse coalitie

ROME, 2 OKT. Een crisis binnen de centrum-linkse coalitie in Italië dreigt de snelle toetreding van het land tot de Economische en Monetaire Unie (EMU) in gevaar te brengen. Premier Prodi heeft vijf dagen de tijd om de breuk met de communisten te lijmen.

Gistermiddag zei Prodi in een gesprek met vakbondsleiders dat zijn coalitie niet meer op een parlementaire meerderheid kan rekenen. De communisten hadden dinsdag gezegd dat zij tegen de begroting voor 1998 zullen stemmen. Deze partij zit niet in het kabinet, maar heeft Prodi tot nu toe gesteund.

Op aandrang van president Scalfaro, met wie Prodi 's avonds heeft overlegd, is besloten tijd te rekken. Pas volgende week dinsdag zal de premier naar de Kamer van Afgevaardigden gaan voor een debat over de politieke impasse. De tussenliggende dagen worden gebruikt om te onderzoeken of een compromis met de communisten mogelijk is.

In een korte, dramatische toespraak tot de Senaat waarschuwde minister Ciampi van Financiën dat een politieke crisis zal leiden tot een negatieve reactie op de financiële markten. Daardoor komt toetreding tot de EMU in gevaar. Italië zou “achterover storten”, waarschuwde hij. Een crisis nu zou “jaren van moeizame offers in gevaar brengen en de basis onder de opleving van economie en werkgelegenheid die we met zoveel inspanning hebben gelegd ter discussie stellen”. De communistische partijleider Bertinotti lijkt hieraan geen boodschap te hebben. Hij herhaalde zijn eis dat het kabinet de begroting intrekt. Bertinotti verzet zich tegen ingrepen in de pensioensector, wil een uitgebreider banenplan en eist verkorting van de werkweek.

Prodi denkt er niet over de begroting in te trekken. “Ik kan niet praten met mensen die me steeds trappen”, heeft hij gezegd. Hij beschuldigde Bertinotti van onverantwoordelijk gedrag door de toetreding tot de EMU in gevaar te brengen. “Dit is de waanzinnigste crisis ter wereld”, zei Prodi. Sommige ministers suggereren dat een compromis mogelijk is. Meer maatregelen ter bestrijding van de werkloosheid zouden Bertinotti en zijn partij moeten overhalen om toch voor de begroting te stemmen.

De rechtse oppositie neemt een afwachtende houding aan. Oppositieleider Berlusconi staat niet te springen om vervroegde verkiezingen. Rechts heeft zich in vijftien maanden oppositie voeren nauwelijks weten te profileren. Bovendien groeit onder Berlusconi's bondgenoten de irritatie over zijn nog steeds onopgeloste belangenverstrengeling als politicus, tv-magnaat en ondernemer.

De leider van de ex-neofascistische Nationale Alliantie, Fini, zei zelfs dat hij tegen vervroegde verkiezingen is, al is lang niet iedereen daarvan overtuigd. “We zijn een pas verwijderd van een historisch doel, lid worden van Europa”, zei Fini. “Een traumatische ontbinding van het parlement kan zeer ernstige risico's met zich mee brengen.”

Prodi en Massimo D'Alema, leider van de Democratische Partij van Links, de grootste partij achter het kabinet, zijn niet bang dat vervroegde verkiezingen leiden tot stemmenverlies. In de opiniepeilingen staat het kabinet er redelijk voor. Onvrede over de bezuinigingen, met name over de nog steeds vage plannen om de mogelijkheden voor vervroegde pensionering sterk in te perken, wordt grotendeels gecompenseerd met waardering voor de manier waarop Italië rijp is gemaakt voor de EMU.