'Blair past niet bij Nederland'

De rede van de Britse premier Blair deze week tijdens het congres van zijn partij heeft veel reacties opgeroepen. Sprak hier een politicus of een moderne profeet? Een recensie van Nederlandse 'deskundigen'.

ROTTERDAM, 2 OKT. “Is het theater in dienst van de boodschap of van het eigen ego? Dat is het criterium.” Nico ter Linden, dominee en schrijver van een gepopulariseerde versie van de bijbel, aarzelt niet over de voordrachtskunst van de Britse premier Tony Blair. “Het komt van binnenuit”. Het is volgens hem een man “die verdomd goed weet hoe hij iets over het voetlicht moet brengen”. Ter Linden ziet een duidelijke verwantschap tussen poltici en predikanten. “Beiden handelen vanuit een overtuiging. Ooit waren koning en priester één.” Voor beiden zijn de marges tussen echt en onecht in de presentatie heel smal, aldus Ter Linden. Van Blairs toespraak tijdens het congres in Brighton heeft hij slechts enkele flitsen gezien. “Ik had de indruk dat hij zijn speech helemaal uit het hoofd had geleerd. Sommigen zullen daarom wel vinden dat hij 'bestudeerd' is, maar je kunt net zo goed zeggen dat hij zich goed heeft voorbereid en veel zorg aan zijn woorden heeft besteed.”

Ter Linden: “Hij is zich steeds bewust van de camera. Daardoor is het niet meer 'puur natuur'. Er zit iets bestudeerds in zijn gebaren. Maar dat is onvermijdelijk en het is ook niet erg. Het enige wat telt is, of hij gelooft in wat hij zegt.”

Toch vraagt hij zich af of een politicus als Blair in Nederland ver zou komen. “Bij ons valt Kok juist heel goed, juist omdat hij zo gewoon doet. Ik heb wel eens gezegd dat er op de kansel veel theater aan te pas komt. Nou, daar waren veel mensen heel boos over. Dat is typisch Nederlands, theater is bij ons verdacht.” Joop den Uyl was volgens de dominee een politicus die wel enige gelijkenis met Blair vertoonde. Hij had “de gedrevenheid van de gereformeerde jongeren vereniging. Maar hij kon ook heel drammerig zijn.”

Ook toneelregisseur Ton Lutz noemt Den Uyl als een van de weinige politici met een uitstraling die verwantschap vertoonde met die van Tony Blair. En Hans Wiegel misschien. Maar over het algemeen vindt hij politiek in Nederland “binnensmonds gemompel”.

Lutz noemt Blair een “manipulator”. “Nee, nee, dat kan op een heel positieve manier. Hij bezweert mensen. Hij heeft een ongelofelijk talent voor retoriek. Het is alsof hij zegt: 'Kom maar bij bij pappie op schoot, reken maar op mij'.” Of Blair een mediatraining heeft gehad weet Lutz niet, maar echt nodig had hij zo'n training niet. “Het is een aangeboren talent, dat zie je meteen. Hij is niet geroutineerd en gelooft in wat hij doet. Als hij bij mij zou aankloppen voor lessen, zou ik zeggen: 'Gaat u maar naar huis, u bent geslaagd'.”

Lutz gelooft niet zo erg in de mogelijkheden van mediatraining. Premier Kok zou vooral niet moeten proberen Blair te imiteren. “Kok is eerlijk zoals hij is, laat hem dat vooral zo houden”, aldus Lutz. “De Hoop Scheffer, daar lees je aan af dat hij toneel staat te spelen, op een amateuristische manier.”

PvdA-parlementariër Marjet van Zuijlen, binnen de partij verantwoordelijk voor media en telecommunicatie, vindt dat Blair het “fantastisch” doet. “Hij heeft een vertrouwenwekkend en aantrekkelijk uiterlijk. Hij heeft de ideale leeftijd: niet te oud, niet te jong. Hij spreekt mensen aan op hun 'buikgevoel', maar vertaalt dat in concrete onderwerpen. Hij heeft een perfect gevoel voor timing, wat heel belangrijk is in de politiek. En die lach? “Lachen is in de politiek sowieso een uitzonderlijk fenomeen”, aldus Van Zuijlen. “Jaap de Hoop Scheffer is een politicus die heeft gehoord dat je veel moet lachen. Het is waar: je krijgt er een fijn gevoel van, je gaat automatisch teruglachen.”