MiloševiEÉc wint een ronde, maar er volgen er meer

De wraak moet gisteren zoet zijn geweest voor Slobodan MiloševiEÉc, president van Joegoslavië: zijn belangrijkste opposant, Zoran DjindjiEÉc, raakte zijn baan kwijt en het tv-station Studio B verloor zijn onafhankelijkheid. Maar er wachten MiloševiEÉc nog enkele uitdagingen.

ROTTERDAM, 1 OKT. Déjà vu in Belgrado: demonstranten op het Plein van de Republiek, met knuppels zwaaiende oproerpolitie, en Zoran DjindjiEÉc die oproept tot dagelijkse protesten tegen het bewind van Slobodan MiloševiEÉc en zijn vrienden. Belgrado was gisteravond weer daar waar het tussen november vorig jaar en februari van dit jaar was. Zajedno was terug van weggeweest.

Het enige dat aan dat déjà vu ontbrak was het beeld van de bebaarde Vuk DraškoviEÉc. Maar om hem ging het gisteren dan ook: gedreven door zijn eigen tomeloze ambitie brak DraškoviEÉc deze zomer met DjindjiEÉc en de rest van Zajedno, liep hij over naar het door MiloševiEÉc gecontroleerde politieke establishment en deed - anders dan DjindjiEÉc' Democratische Partij en elf andere oppositiegroepen - mee aan de parlements- en presidentsverkiezingen van 21 september. Gisteren bezegelde Vuk DraškoviEÉc' partij, de Servische Vernieuwingsbeweging SPO, in de Belgradose gemeenteraad die ommezwaai - DjindjiEÉc: 'verraad' - door DjindjiEÉc als burgemeester weg te stemmen en later een eind te maken aan de onafhankelijkheid van Studio B. Ironie: niet eens MiloševiEÉc' socialisten deden uiteindelijk het vuile werk, maar DjindjiEÉc' voormalige partners in de SPO, samen met de ultranationalisten van de Servische Radicale Partij van Vojislav Šešelj.

Slobodan MiloševiEÉc moet vanuit zijn presidentiële paleis deze ultieme bezegeling van de breuk binnen Zajedno - en de val van DjindjiEÉc - met groot genoegen hebben gadegeslagen. Maar erg gerust kan de Joegoslavische president niet zijn: er komen nog wat lastige uitdagingen.

Op de eerste plaats is daar DjindjiEÉc zelf met de restanten van Zajedno en de studenten, die vandaag hun studie weer opnemen en dus weer massaal in Belgrado terug zijn. DjindjiEÉc wil de dagelijkse demonstraties in het centrum van Belgrado hervatten. Nog kan niemand zeggen of hij genoeg mensen de straat op kan brengen (en dat lang genoeg kan volhouden) om het MiloševiEÉc zo lastig te maken als hij het - mèt DraškoviEÉc - afgelopen winter deed. Maar een uitdaging aan MiloševiEÉc' adres - en een potentieel gevaar - is de oproep van DjindjiEÉc wel.

Een tweede uitdaging volgt zondag, als de Serviërs voor de tweede ronde van de Servische presidentsverkiezingen naar de stembus moeten en daar kunnen kiezen tussen MiloševiEÉc' vazal Zoran LiliEÉc en de extremist Vojislav Šešelj. Daarbij gaat het niet alleen om die twee. Het gaat óók om de opkomst. De oppositie - de echte, die van DjindjiEÉc - heeft opgeroepen tot een boycot. Voor de eerste ronde van de verkiezingen op 21 september kwam 62 procent van de kiezers opdagen. Als veel kiezers die toen op DraškoviEÉc stemden (20,64 procent van het totaal) in de tweede ronde thuis blijven - bijvoorbeeld omdat ze het niet eens zijn met zijn actie tegen DjindjiEÉc, of omdat ze niet willen kiezen tussen een zetbaas van MiloševiEÉc en een uitgesproken extremist - kan de opkomst onder de vijftig procent zakken. Dan zijn de verkiezingen ongeldig. Dat is op zich niet zo'n bezwaar - ze worden dan over twee maanden herhaald - maar het zou wel gezichtsverlies zijn voor het bewind van MiloševiEÉc. Die heeft in de eerste ronde toch al moeten aanzien hoe 'zijn' LiliEÉc er niet in slaagde in één keer te worden gekozen.

De derde uitdaging komt uit Montenegro: zondag kiezen ook de Montenegrijnen een nieuwe president. De uitslag bezegelt zondag eindelijk de al maanden durende machtsstrijd tussen de zittende president, Momir BulatoviEÉc (pro-MiloševiEÉc), en zijn uitdager, premier Milo DjukanoviEÉc (anti-MiloševiEÉc). In het kader van de machtsstrijd tussen die twee is de Montenegrijnse regeringspartij in twee vleugels uiteengevallen, is het politieke leven in de deelrepubliek gepolariseerd en uiteindelijk goeddeels verlamd, is gemanipuleerd met het parlement en de grondwet en zijn de hoogste Montenegrijnse en federale gerechtshoven tot uitspraken gedwongen.

Voor MiloševiEÉc is de uitslag in Montenegro van groot belang: hij wil méér bevoegdheden als federaal president dan de grondwet hem nu toestaat maar kan die niet krijgen als de Montenegrijnen er niet mee instemmen. En daarvoor heeft MiloševiEÉc een zege van BulatoviEÉc nodig. Als DjukanoviEÉc zondag wint, is dat een regelrechte nederlaag voor MiloševiEÉc.