Topambtenaar ongewenst als commissaris

DEN HAAG, 30 SEPT. Enkele commissariaten van topambtenaren op ministeries voldoen niet aan de recente normen van minister Zalm (Financiën) voor staatsdeelnemingen. Dit blijkt uit de lijst overheidscommissarissen die Zalm heeft gestuurd naar de Tweede Kamer.

Een van de betrokken topambtenaren is C. Dessens, directeur-generaal Energie bij het ministerie van Economische Zaken (EZ), die onder meer commissariaten bekleedt bij Gasunie en uraniumverrijker UCN. Een andere is W. Brugman, directeur Afvalstoffen bij het ministerie van VROM, die commissaris is bij afvalverwerker VAM. Voor beiden geldt dat hun dagelijkse werkzaamheden op hetzelfde terrein liggen als waarop het bedrijf actief is waar zij overheidscommissaris zijn.

Zalm heeft begin deze maand in de Tweede Kamer laten weten zo'n combinatie ongewenst te vinden, omdat er belangentegenstellingen kunnen ontstaan. Als voorbeeld gaf hij J. Weck, die èn werkt bij de Rijks Luchtvaart Dienst èn tot voor kort ook commissaris was bij Schiphol. Topambtenaar Weck heeft zijn commissariaat bij Schiphol inmiddels neergelegd, zoals de vaste Kamercommissie vorige week verrast ontdekte. M. van der Harst, directeur-generaal Industrie bij EZ, legt zijn commissariaat bij NedCar volgend jaar neer.

Het ministerie van Financiën bevestigt het bestaan van de normen, maar wil zich niet uitlaten over de overheidscommissarissen van andere ministeries. “We bekijken het nog”, zegt een woordvoerder van EZ over Dessens: “Er kunnen heel goede argumenten zijn om wél zo iemand commissaris te laten zijn. Zo zit Van der Harst bij Nedcar op uitdrukkelijk verzoek van de andere aandeelhouders, Volvo en Mitsubishi.” Voor het commissariaat van Brugman verwijst VROM naar de brief van minister De Boer waarin zij vorig jaar december onderschreef “dat er sprake kan zijn van belangenvermenging (...), maar dit hoeft niet altijd het geval te zijn.”

Tweede Kamerlid R. van der Ploeg (PvdA), die Zalm heeft gevraagd om de lijst van overheidscommissarissen, vindt de commissariaten van Dessens en Brugman merkwaardig. “Bij het verdere overleg in de Kamer wil ik van Zalm weten wat hij hiervan vindt”, zegt Van der Ploeg.

Hij heeft ook bedenkingen bij de verkoop van automatiseerder Roccade: “Ik vind het merkwaardig dat ambtenaren van Binnenlandse Zaken de verkoop regelen en commissariaten hebben bij Roccade.”

De Nederlandse staat heeft in enkele tientallen ondernemingen belangen, waaronder Hoogovens, KLM en KPN, die op termijn allemaal worden verkocht. De overheid mag bij deze bedrijven eigen commissarissen voordragen voor benoemingen waarover de raad van commissarissen zelf beslist. Met de Kamer discussieert Zalm op dit moment over rol en taken van de overheidscommissaris.

Zalm is er op zichzelf voorstander van ambtenaren als commissaris te benoemen, zodat de overheid voeling kan houden met de onderneming. Maar dat geldt niet in alle gevallen. In deze krant zei Zalm onlangs: “Het is in het verleden fout gegaan met de vermenging van de ambtenaar die een beleidsterrein beheert en tegelijkertijd commissaris is bij een onderneming op dat terrein.”