Reed Elseviers zware taak: herstel geschonden imago

Reed Travel, een dochter van Reed Elsevier, heeft jarenlang oplagecijfers opgeklopt. Aan het Damrak zit het aandeel Elsevier nu in de hoek waar de klappen vallen. Analisten zijn niet optimistich.

ROTTERDAM, 30 SEPT. De reactie van Reed Elsevier op het ontdekken van een grote fraude in oplagecijfers bij dochter Reed Travel was ferm: De Brits-Nederlandse uitgever bracht de buitenwereld op de hoogte en kondigde aan de door de gedupeerde beleggers geleden schade te zullen compenseren.

Toch mag de vraag gesteld worden of Reed Elsevier met die actie alle bedreigingen heeft bezworen en het vertrouwen in de uitgever voldoende is hersteld. Op de effectenbeurs heeft het aandeel inmiddels al flinke averij opgelopen: Vrijdag kelderde de koers van het aandeel in een half uur tijd al met meer dan vier procent naar 30,80 gulden. Gisteren kwam daar nog eens acht procent bij naar 28,30. Pas vanochtend zette het herstel zich in: het aandeel Elsevier kostte op het Damrak weer 28,80 gulden.

Financiële analisten hebben in het afgelopen weekend hun verwachtingen voor de financiële presentatie van het concern in de komende jaren naar beneden moeten bijstellen, ook al kampen ze met grote onduidelijkheid over de schade die de uitgever heeft geleden. Onzekerheid die er bij de top van Reed Elsevier ook moet leven: Vandaag is de samenstelling bekend gemaakt van een speciaal onderzoeksteam met oplagespecialisten, accountants en juristen die een diepgaand onderzoek gaat instellen naar de problemen bij de Reed Travel groep.

Dit voormalige kroonjuweel van Reed was de afgelopen jaren al in de problemen gekomen door foute inschattingen van ontwikkelingen van de markt. In het eerste halfjaar moest de divisie een verontrustende terugval van 21 procent van het bedrijfsresultaat melden, terwijl de omzet met 6 procent terugviel. Reed Travel heeft de slag naar Internet gemist, zo luidde de conclusie. Het bedrijf verdiende in het verleden veel geld met indexen en catalogi voor het boeken van vliegreizen en hotelaccomodatie. Maar de opkomst van nieuwe electronische media maakte het voor vliegtuigmaatschappijen en hotelketens makkelijk zelf alternatieve boekingssystemen op te zetten. Reed Travel bleek niet in staat die bedreiging op tijd op te vangen met eigen electronische producten.

Nu blijkt het oude management van de dochter sinds 1991 de oplagecijfers te hebben opgeklopt. Omdat advertentietarieven gekoppeld zijn aan de oplage, hebben adverteerders stelselmatig te veel betaald. Een bedrag dat Reed Elsevier ze nu wil teruggeven. Financiële analisten schatten voorzichtig in dat van de omzet van 500 miljoen pond in de bewuste periode zo'n 20 tot 25 procent zal moeten worden terugbetaald: een bedrag van ruim 100 miljoen pond, meer dan 300 miljoen gulden. En dan moet het bedrijf nog rekenen met terugvallende inkomsten omdat de tarieven de komende jaren moeten worden verlaagd, naar het niveau van de werkelijke oplages. Ook zal er een substantieel bedrag aan geactiveerde uitgaverechten (in totaal voor 472 miljoen pond op de balans) worden afgeboekt. En dan mag Reed Elsevier hopen dat gedupeerden niet al te hoge additionele schadeclaims in rekening brengen. Analist T. Gietman van HSBC Van Meer James Capel is daar niet optimistich over en rekent op nog eens enkele honderden miljoenen ponden: “Luchtvaarmaatschappijen en hotels weten de weg naar de rechter wel te vinden.” Collega Bert Siebrand van SNS Securities vraagt zich af of dergelijke excessen voortkomen uit het bij Reed Elsevier rigide ingevoerde systeem van financiële doelstellingen die het management onder grote druk zet. Hij spreekt van een “geschonden vertrouwen” in het concern: “Het is negatief voor het imago en natuurlijk wordt de vraag opgeworpen of het ook speelt in andere onderdelen.”