Afgevallen Kamerleden woedend; CDA vernieuwt helft van fractie

DOORN, 30 SEPT. Het partijbestuur van het CDA heeft gisteravond besloten tot de grootste vernieuwing van de Tweede-Kamerfractie in het bestaan van de christen-democratie.

Van de huidige 34 Kamerleden keren er na de volgende verkiezingen van mei volgend jaar slechts zeventien terug. Ook in de top van de lijst bevinden zich veel nieuwelingen.

Na lijsttrekker J. de Hoop Scheffer volgt het zittend Kamerlid A. Bijleveld-Schouten. De 35-jarige sociaal-economisch specialiste werd tijdens een schaduwverkiezing op de CDA-jongerenconferentie 'Confrontatie met de Toekomst' tot 'lijsttrekker' gekozen. Op de derde plaats staat nieuwkomer S. Buijs, huisarts te Goes, lid van de commissie die het verkiezingsprogramma schrijft en voorzitter van de Zeeuwse Statenfractie.

Oud-CNV-bondsbestuurster G. Verburg volgt op vier, en H. van den Akker, voorzitter van de metaalwerkgevers, op vijf. J. de Milliano, voorzitter van Artsen zonder Grenzen, kreeg de achtste plaats. Een andere CNV-bestuurder, C. van der Knaap, de tiende plaats. CDA-ideoloog J.P. Balkenende, hoogleraar en medewerker van het Wetenschappelijk Instituut, staat op nummer 7. C. Cöruz, actief in minderhedenorganisaties, staat op plaats 29.

Bij de eerste veertig op de lijst is meer dan de helft nieuwkomer. Opvallend is de lage plaats (36) van de huidige financieel specialist G. Terpstra, de maker van de tegenbegrotingen van het CDA. De zittende Kamerleden A. Lansink en W. Mateman staan niet op de lijst. Een aantal huidige Kamerleden had eerder al de eer aan zichzelf gehouden. Onder hen zijn Kamervoorzitter P. Bukman, R. van der Linden, M. Beinema, F.J. van der Heijden, en A. Koekoek.

Partijleider De Hoop Scheffer noemde na afloop van de lange bestuursvergadering van gisteren de lijst “een prachtige combinatie van ervaring en continuïteit en vernieuwing”. Hij steunt de lijst “voor honderd procent” en ontkende als fractievoorzitter een nederlaag te hebben geleden tegenover de partij. Ook partijvoorzitter Helgers vindt dat er sprake is van “een goede mix” en “een club waarvan veel nieuw elan uitgaat”.

Kamerleden die gedwongen worden te vertrekken, reageerden woedend. Zo kondigde Mateman gisteravond aan met een eigen actie in de regio te proberen alsnog op de lijst te komen. De procedure, die eindigt met de vaststelling van de lijst door het congres in februari volgend jaar, biedt daar nog ruimte voor. Mateman was echter wel positief gestemd over de top van de lijst. “Het zal u misschien verbazen, maar ik vind de top van de lijst uitstekend”, zei hij.

Sinds zijn aantreden heeft partijvoorzitter Helgers er geen twijfel over laten bestaan dat hij de Tweede-Kamerfractie vergaand wilde vernieuwen. Hij en het partijbestuur, met daarin de regionale partijvoorzitters, vonden dat de huidige fractie teveel aan het bestuurlijke verleden van het CDA herinnerde, te weinig een eigen politieke boodschap uitdroeg en onvoldoende scherp oppositie voerde. Helgers wilde meer 'gewone-mensenberoepen', jongeren en vrouwen in de fractie. Alleen in dat laatste is hij niet geslaagd, zei hij gisteren. Op de eerste 34 plaatsen staan tien vrouwen.

De persconferentie van gisteravond was een strak geleide operatie, waarbij de beide hoofdrolspelers, Helgers en De Hoop Scheffer, hun uitlatingen nauwgezet op elkaar afstemden. De voorlichter van Helgers verbood andere prominente CDA'ers in de wandelgangen de kieslijst toe te lichten.