Alle schakers tonen ontzag voor de twee K's

TILBURG, 29 SEP. Gary Kasparov liep de speelzaal uit, trok zijn stropdas recht en gaf zijn eerste commentaar met het overwicht van de winnaar. Ook in zijn tweede partij in het Fontys Schaaktoernooi had hij de droom van een tegenstander aan diggelen gespeeld. Na Loek van Wely maakte hij zonder pardon Judit Polgar een illusie armer.

Genoten had hij van zijn vierde zege op de beste vrouwelijke schaker ter wereld: “Ik kon een pion offeren zonder dat ik daar verder over hoefde na te denken. Ze liet nog een kans liggen om de stelling te compliceren, maar voor zover ik kon zien zou ze dan mat gaan.”

Even verderop staan Judit Polgar en haar secondant Lev Psachis tegen een lange witte muur stilletjes te praten met de aangeschoten blik van in opspraak geraakte politici. Kasparov kent hun probleem: “Er zijn twee spelers waar ze niet tegen kan spelen. Je had het gezicht van Psachis bij de loting moeten zien toen bekend werd dat ze zowel tegen mij als tegen Kramnik zwart had.”

Kasparov en Kramnik zijn in Tilburg niet alleen het probleem van Judit Polgar. De nummers één en twee van de wereldranglijst zijn naar Nederland gekomen om een prestigeduel uit te vechten. Het gat dat gaapt tussen hen en de rest van het gevariëerde spelersveld zal ze dwingen tot een enorme score. Hoe scherp de rivaliteit momenteel is bleek uit de vinnige reactie van de ingetogen Kramnik toen een collega informeerde naar zijn mening over het spel van Polgar. “Met haar eerste tien zetten maakte Judit zich volstrekt belachelijk.”

Ook Kramnik haalde het volle pond binnen, maar desondanks heeft hij het gevoel dat hem een halfje ontstolen is. Het ontzag voor de twee K's is groot, zoals bleek uit de opstellingen waarmee ze geconfronteerd werden. Kramnik trof twee tegenstanders die geen moment verheelden dat remise hun hoogste doel was, terwijl de slachtoffers van Kasparov uit angst voor zijn openingskennis hun vaste repertoire in de steek lieten.

Loek van Wely zette de toon met de voorzichtige opstelling die hij met wit koos. Uit niets bleek dat dit het proefstuk was waar hij zo lang naar had uitgekeken. Voor eerste partij tegen Kasparov had Van Wely zelfs overwogen zijn Internet-schuilnaam King Loek te ruilen voor Deep Loek. Dat kan hij beter achterwege laten. Kasparov toonde zich aangenaam verrast door de onbezonnen, al te optimistische paardmanoeuvre waarmee Van Wely tegen de wetten van de stelling in opeens de aanval zocht.

Kasparov toonde zich aangenaam verrast, begon enthousiast agressieve varianten uit te rekenen en haalde moeiteloos het punt binnen. Judit Polgar trok weinig lering uit het fiasco van Van Wely. Met de opening die Kasparov uit zijn voorbereiding had moeten lokken ontregelde ze voornamelijk zichzelf. De nederlaag deed veel pijn. Het was haar vierde nul tegen Kasparov uit even zovele partijen. Van een gezamenlijke analyse kwam het niet meer.

Polgar, die niet altijd even gecharmeerd is van Kasparovs gedrag, had een simpele verklaring. “Hij sprong meteen op en ik heb het niet voorgesteld. Maar eerlijk gezegd was ik ook niet bijster geïnteresseerd.”

Vladimir Kramnik opende de score tegen Tal Shaked, de jeugdwereldkampioen die gezien zijn lage rating volgens Kasparov in Tilburg nooit had mogen meedoen. Een belediging voor Kramnik en hemzelf, noemde hij het meespelen van de jonge Amerikaan. Mocht Kramnik gelijke gevoelens hebben gehad dan liet hij die in ieder geval niet blijken. Geduldig en vriendelijk lichtte hij in de analysekamer de openingsfinesses toe die volledig aan Shaked voorbij waren gegaan. Stilletjes luisterde de Amerikaan naar de wijze lessen, dankbaar dat hij niet nog eens door de mangel werd gehaald.

In zijn tweede partij opereerde Kramnik opnieuw vrijwel foutloos, maar dit keer was Alexei Sjirov het slachtoffer, de nummer negen van de ratinglijst. Een ongewoon zelfverzekerde Kramnik reageerde met lichte pretoogjes op de complimenten die hij kreeg. “Het was lastig de juiste opstelling van mijn stukken te bepalen, maar toen ik eenmaal de sleutelzet had gevonden kreeg ik duidelijk voordeel.” En daarna was het een kwestie van techniek? “Nee”, corrigeerde Kramnik, “Daarna heb ik goed gerekend.”