Einde segregatie in Little Rock herdacht

Negen zwarte tieners doorbraken veertig jaar geleden de rassenscheiding op de Central High School in Little Rock. President Clinton herdacht gisteren dit keerpunt in de Amerikaanse geschiedenis.

WASHINGTON, 26 SEPT. Terwijl de president van de Verenigde Staten de deur voor hen openhield, betraden negen zwarte Amerikanen gisteren opnieuw de school in Little Rock, Arkansas, waar ze veertig jaar geleden als tieners de rassenscheiding doorbraken. Toen moesten duizend soldaten hen beschermen tegen een woedende blanke menigte, die integratie van de school wilde voorkomen. Nu waren ze het middelpunt van een plechtige herdenking van die dag en werden ze geprezen en luid toegejuicht.

“Wat hier gebeurde heeft de richting van ons land voor altijd veranderd”, zei president Clinton gisteren voor de trappen van Central High School. Maar, erkende hij, “ook al is rassenscheiding niet wettig meer, afzondering is nog al te vaak de regel. Er is nog steeds discriminatie in Amerika.”

In de geschiedenis van de zwarte burgerrechtenbeweging was de desegregatie van Central High in Little Rock, in september 1957, een keerpunt. En het hele land kon de dramatische gebeurtenissen via het destijds nieuwe medium televisie meebeleven. De beelden van de negen gespannen scholieren die door een vijandige blanke menigte naar hun nieuwe school liepen - “slechts gewapend met schoolboeken en het gelijk van hun zaak”, in de woorden van president Clinton - heeft sindsdien een vaste plaats gekregen in het foto-album van de Amerikaanse geschiedenis.

Clinton, die zelf indertijd elf jaar was en opgroeide in het naburige Hot Springs, zei dat de gebeurtenissen in Little Rock ertoe leidden dat het streven naar raciale gelijkheid “een drijvende kracht in mijn leven” werd. Zijn vrouw Hillary herinnerde zich hoe het voor haar een “les in moed” was, toen ze de zaak als kind op de televisie volgde “in mijn voorstad van Chicago, waar ik met alleen blanke kinderen naar blanke scholen ging”. Het idee dat de president in een symbolisch gebaar de deur van de school zou openhouden voor een terugkeer van de Little Rock Nine was afkomstig van een van de negen scholieren zelf, inmiddels zes vrouwen en drie mannen van middelbare leeftijd.

In 1957 was Central High niet de eerste school in het land die geïntegreerd werd, maar wel de eerste waar de federale overheid de integratie gewapenderhand afdwong tegen de zin van de gouverneur van de deelstaat, die de National Guard tegen de scholieren had ingezet. Na twee vergeefse pogingen van de negen om naar Central High te gaan, een recht dat het Hooggerechtshof hun al drie jaar eerder had toegekend, besloot president Eisenhower schoorvoetend dat hij niet anders kon dan naleving van de wet afdwingen en de leerlingen een militaire begeleiding geven. Eisenhower onthield zich echter van enige verklaring van solidariteit met de negen, tot grote teleurstelling van veel zwarten die toen nog in grote aantallen Republikeins stemden.

Central High is nog steeds een vooraanstaande school in Little Rock, waar nu zestig procent van de leerlingen zwart is, een derde van de leraren en ook de directeur.

Volgens een van de Little Rock Nine, een psycholoog uit Californië, zijn de meeste veranderingen van de afgelopen jaren in de verhouding tussen de rassen vooral cosmetisch van aard. De lokale afdeling van de zwarte belangenorganisatie NAACP boycotte de plechtigheid gisteren, omdat er voor de zwarte gemeenschap niets te vieren zou zijn. Nog altijd wonen zwarten veelal in aparte buurten, zijn ze armer dan blanken en aangewezen op slechtere scholen.

President Clinton erkende dat geleidelijkaan een nieuwe rassenscheiding op Amerikaanse scholen is opgetreden, vooral door de vlucht van blanken uit de binnensteden. Ook zei hij dat zwarten nog altijd geen gelijke kansen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs hebben en dat intrekking van positieve discriminatie “de deur van het hoger onderwijs voor een nieuwe generatie dichtgooit”.