Brandweer Kuala Lumpur bootst regen na

Nu er maar geen einde lijkt te komen aan de verstikkende rookoverlast, beginnen de inwoners van Kuala Lumpur zich te roeren. Waarom kwam de Maleisische regering niet eerder in actie?

KUALA LUMPUR, 26 SEPT. Argeloze wandelaars die gistermiddag door de straten van de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur struinden, dachten even dat de langverwachte regentijd eindelijk was aangebroken. Plotseling vielen er grote druppels water naar beneden. Maar toen de voetgangers hun blikken hoopvol ten hemel hieven, bleek het helaas niet om de zo vurig gewenste eerste moesson-buien te gaan. De druppels waren afkomstig uit slangen van de lokale brandweer, die op last van de regering vanaf het dak van een aantal wolkenkrabbers in de Maleisische hoofdstad water naar beneden sproeide.

De ongevraagde douche die de brandweer Kuala Lumpur schonk, is de laatste poging van de Maleisische autoriteiten om iets te doen aan de dikke deken van smog die sinds een paar weken over de hoofdstad en grote delen van het land ligt. Bosbranden op de Indonesische eilanden Sumatra en Kalimantan hebben ervoor gezorgd dat Maleisiërs al tijdenlang de zon niet meer hebben gezien.

Vandaag bereikte de luchtvervuilingsindex in Kuala Lumpur en omgeving een hoogte van 258 punten, een nieuw record. Een indexcijfer tussen 201 en 300 voor de buitenlucht wordt door het Maleisische ministerie van Milieu gezien als 'erg ongezond' en is volgens deskundigen vergelijkbaar met het roken van een pakje sigaretten per dag. In Kuching, de hoofdstad van Sarawak, een van de twee Maleisische provincies op Kalimantan, is de situatie nog veel slechter. Daar stond de index vandaag ruim boven de 500-punten en geldt al acht dagen de noodtoestand.

Maleisië worstelt met de smog. Nu de luchtvervuiling steeds verder toeneemt, groeit voorzichtig de kritiek van de bevolking op de Maleisische regering, die volgens sommigen veel te laat heeft ingegrepen. Gisteren demonstreerde een groep mensenrechten-activisten die zich The Voice of the Malaysian People noemt, voor het kantoor van premier Mahathir Mohamad. Mahathir zelf - recentelijk in het nieuws gekomen door zijn felle aanval op Westerse speculanten als Soros - vertrok gisteren voor een elfdaagse rondreis door Latijns Amerika. De demonstranten eisten duidelijke en effectieve acties van de regering om de smog te bestrijden en overhandigden een petitie met 1.800 handtekeningen aan een woordvoerder van de premier. “We zijn verbaasd dat de enorme branden in Indonesië niet eerder zijn aangepakt”, zei Tian Chua, leider van de groep gisteren. “De regering had veel meer aandacht moeten schenken aan de situatie en Indonesië eerder hulp moeten aanbieden.”

Die hulp kwam deze week pas op gang met de zending van ruim duizend Maleisische brandweermannen naar Sumatra. Tot dan toe was er door de Maleisische regering niet veel meer gedaan dan het diplomatiek en beleefd uiten van zorg over de gevolgen van de branden aan de Indonesische autoriteiten. “De verhoudingen tussen Maleisië en Indonesië liggen uiterst gevoelig. Maleisië ziet Indonesië als de grote broer en wil het land niet openlijk voor het hoofd stoten. Dat is een van de redenen waarom er tot nu toe zo weinig is gebeurd”, vertelt een Westerse diplomaat.

Een andere reden voor het vertraagde ingrijpen door de Maleisische regering is volgens waarnemers de financiële crisis waarin Zuidoost-Azië deze zomer belandde. De crisis had grote gevolgen voor Maleisië, dat de effectenbeurs zag inzakken en een waardedaling van ruim twintig procent van de munteenheid, de ringgit, te verwerken kreeg, en bezorgde premier Mahathir Mohamad en zijn team vele uren overwerk.

Mahathir haalde de afgelopen weken geregeld de voorpagina's van de internationale dag- en weekbladen door openlijk het Westen de schuld te geven van de economische neergang in zijn land. De voormalige koloniale heersers van Azië zouden snelgroeiende economieën als die van Maleisië als een bedreiging zien. Om die reden waren agressieve valutaspeculanten erop uitgestuurd om de koersen van de Maleisische beurs en munt naar beneden te halen, zo herhaalde Mahathir begin deze week nog eens tijdens de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in Hongkong. De opmerkelijke uitlatingen van de premier brachten hem alleen maar meer malaise, zowel economisch als politiek, en verdoezelden en passant de groeiende gevaren van de smog in Maleisië.

“Maar Mahathir kan de schuld voor de smog moeilijk ook nog eens bij het Westen leggen”, vertelt Rosli Mustafa lachend. De 28-jarige Maleisiër verkoopt mondkapjes in een drogisterij in Kuala Lumpur en heeft alle reden tot vrolijkheid: voor de derde keer deze week is hij door zijn voorraad heen. Gealarmeerd door een verdubbeling van het aantal patiënten dat zich in ziekenhuizen laat behandelen tegen ademhalingsklachten, tranende ogen of een rauwe keel, heeft de Maleisische regering de bevolking nu aangeraden de in haar ogen effectieve mondkapjes te dragen.

Maleisië verwacht dat de moessonregens medio oktober eindelijk een natuurlijk einde zullen maken aan de smog. Het personeel van de Amerikaanse, Canadese, Zweedse en Deense ambassades in Kuala Lumpur hoeft daar niet op te wachten. Vanaf vandaag zijn zij vrij hun families mee te nemen naar gezonder oorden in de regio. De Nederlandse ambassade evacueert haar mensen voorlopig nog niet. “We evacueren wel landgenoten die vastzitten in Sarawak, maar voorlopig hebben we hier zelf aan een lang weekeinde voldoende om weer even bij te komen van de smog”, zei Robert Aarsse, tweede man op de Nederlandse ambassade in Kuala Lumpur, vanmorgen.

'We kunnen het Westen niet de schuld geven'