Vietnam kiest opnieuw voor weg van liberalisering

Het parlement van Vietnam heeft gisteren Tran Duc Luong aangewezen als de nieuwe president van het land. Zijn taak: voortgaan op de weg van liberalisering.

SINGAPORE, 25 SEPT. Tran Duc Luong, de gisteren benoemde nieuwe president van Vietnam, behoort tot de 'jongeren' in de regerende Communistische Partij van zijn land. Luong is zestig, vijftien jaar jonger dan zijn voorganger Lu Duc Anh en twintig jaar jonger dan de leider van de Partij, Do Muoi.

Luong voert een politieke generatie in Vietnam aan die zich kenmerkt door relatieve jeugdigheid. Zo stemde het Vietnamese parlement vandaag ook in met de benoeming van een premier die elf jaar jonger is dan zijn voorganger, de 63-jarige Phan Van Khai.

Belangrijker dan de leeftijd van Khai en Luong is het streven van deze nieuwe politieke leiders om het vastgelopen proces van economische liberalisering in Vietnam nieuw leven in te blazen. Khai staat bekend om zijn economische deskundigheid en wordt omschreven als “de kampioen van de economische hervorming”. Luong, die in de jaren zestig vijf jaar lang economie studeerde in de voormalige Sovjet-Unie, geldt als een pragmatisch technocraat en groot voorstander van vergaande economische liberalisering.

De nieuwe president en premier van Vietnam wacht een zware klus in een land waar door een gebrek aan helder politiek beleid en groeiende corruptie de onvrede onder de bevolking en de buitenlandse investeerders de afgelopen maanden in hoog tempo is gegroeid. In zijn rede voor het parlement gaf Luong gisteren aan hoe hij van plan is het binnenlands en buitenlands vertrouwen te herstellen: “De manier om alle beproevingen en problemen te overwinnen en het beste uit onze mogelijkheden te halen om ons land op te bouwen en verder te brengen, is door een systematische, veelomvattende en verstrekkende voortzetting van de politiek van hervorming.”

Luong wil het begrip 'economische hervorming' een nieuwe injectie geven. Vietnam begon elf jaar geleden onder de noemer doi moi met een ambitieuze economische hervormingspolitiek die aanvankelijk veel vruchten afwierp. Vooral in de grote steden was de vooruitgang duidelijk zichtbaar via de talloze bouwputten rond nieuwe hotels en kantoortorens en de snel toenemende drukte op straat door honderden brommers en auto's. Vietnam leek in hoog tempo de door jarenlange oorlogen opgelopen achterstand op de 'tijgers' van Zuidoost-Azië goed te maken.

Maar het veranderingsproces verloor de afgelopen twee jaar zijn dynamiek en Vietnam belandde in een periode van economische en politieke malaise. Volgens analisten lag de oorzaak voor die ontwikkeling in de communistische partij waar een oude garde van orthodoxe communisten om de macht streed met jonge, hervormingsgezinde partijgenoten. In de communistische partij, waar alles draait om consensus, zorgde deze interne botsing van ideeën voor een impasse in het economische hervormingsproces.

De traagheid in besluitvorming, het gebrek aan politiek initiatief en de almaar groeiende bureaucratie en corruptie, veroorzaakten twijfel en irritatie bij buitenlandse investeerders. Eerder hadden zij, gelokt door de aantrekkelijke perspectieven van een goedkope arbeidsmarkt en de beloofde economische liberalisatie, in Vietnam een potentiële nieuwe tijger-economie gezien. Maar de twijfelpolitiek van de communisten en de explosief stijgende kosten voor zakendoen in Vietnam zorgden het afgelopen jaar voor een massale uittocht van internationale bedrijven. Vooral Amerikaanse investeerders, die in 1995 in groten getale waren toegestroomd nadat hun president Bill Clinton de diplomatieke betrekkingen met de voormalige vijand had genormaliseerd, vertrokken één voor één weer uit Vietnam.

Onder leiding van Luong en Khai moet het tij nu keren. Ook de 75 miljoen Vietnamezen eisen dat steeds openlijker. Niet alleen tijdens de verkiezingen deze zomer voor een nieuw parlement kwam het verlangen naar politieke verandering tot uiting, ook elders was te ontwaren dat de bevolking ontevreden is over het huidige beleid. In een van de armste provincies van het land vielen honderden bewoners onlangs zelfs de lokale leiders aan, allen lid van de communistische partij, uit protest tegen corruptie en bureacratie.

Ook internationaal is het verlangen gegroeid om veranderingen door te voeren. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) drong begin vorige maand bij de Vietnamese leiders aan op versnelde doorvoering van hervormingen om een economische depressie te voorkomen. En vanuit de Associatie van Zuidoost-Aziatische landen (ASEAN), dat Vietnam twee jaar geleden als lid opnam, is recentelijk nog eens fijntjes gewezen op de eisen die aan het lidmaatschap van het landengezelschap verbonden zijn. Beide organisaties zullen Luong de komende weken overtuigen dat zij zijn beleid ten volle steunen. Het is nu Luongs taak de oude garde binnen zijn partij te overtuigen dat verdere economische hervorming de enige weg vooruit is voor Vietnam.