Scrabble-woordenlijst; Nooit meer ruzie

Scrabblewoordenlijst. Het naslagwerk voor Scrabble en Malino. ƒ 22,50 (excl verzendkosten ƒ 7,50). Een publicatie van Nederlandstalig Scrabble-Verbond en Scrabble-Bond Nederland. Inl 033-4801547.

Het is een ervaringsfeit in veel families: hoe fanatieker de scrabbelaar, des te groter de twisten. Want de officiële spelregels schrijven voor dat de spelers zelf bepalen welke woorden acceptabel zijn en welke niet. En dat is vragen om moeilijkheden. Mag bijvoorbeeld zusterflat, ook als het niet in het Grote Woordenboek staat? “Iedereen weet toch wat een zusterflat is! Hier om de hoek staat er één!” Toelaatbaarheid van zo'n woord kan het verschil tussen scrabble-leven en scrabble-dood vormen. Negatieve consensus van de andere spelers kan het spelplezier behoorlijk vergallen - als er al consensus is.

Het spel beperken tot wat letterlijk in het woordenboek staat, is te streng. Zusterhuis staat er wel, zusterflat niet. Een woordenboek bevat nu eenmaal te weinig vervoegingen, afleidingen en samenstellingen om eerlijk te beslissen in de nood van de inventieve scrabbelaar.

De Scrabblewoordenlijst van het Nederlandstalig Scrabble-verbond (NTSV) lost veel van deze problemen op. De lijst bevat bijna 130.000 woorden (zonder betekenis overigens). En dat zijn dan alleen nog maar de woorden van twee tot en met acht letters. De lijst komt voort uit kleinere lijsten die in Vlaanderen de ronde deden. De in 1992 opgerichte NTSV heeft nu eenheid gebracht, zo meldt de voorzitter trots in het voorwoord. Aan de gigantische serie woorden met negen tot vijftien letters (het maximum dat op het bord past) wordt nog gewerkt. Een beslissing over zusterflat laat dus nog even op zich wachten.

Het Van Dale Groot Woordenboek vormt de basis van de Scrabblewoordenlijst. De lijst bevat niet alleen alle gewone trefwoorden, maar ook de officiële meervouden, verkleinwoorden en werkwoordvervoegingen. Ook de samenstellingen die in omschrijvingen worden genoemd, staan in de lijst. En zelfs de 114 scheidbare werkwoorden waarvan het hoofdwoord zelf niet in de Van Dale voorkomt en dus onvindbaar is, zoals 'opkluwen' en 'intrechteren'. Kluw, kluwde, kluwden, kluwe, kluwen, kluwende: het mag dus allemaal. En inderdaad, het negenletterige 'kluwenden' mag ook, zo blijkt uit de regels voorin de lijst.

Toch ben ik als ongeorganiseerde amateur-scrabbelaar geschokt. Want de wedstrijdscrabbelaars blijken de accenten, apostrofs, trema's enzovoorts gewoon te negeren! Terwijl de officiële spelregels uit de doos die woorden toch echt verbieden. Abctje mag dus opeens, net als cafes, lacque en skiend. En de IJ blijkt als ij èn y te mogen functioneren. Nooit geweten. Wij hebben jaren in onwetende strengheid gescrabbled, eh, gescrabbeld.