Potloodexpositie in Den Haag; Schrijfwondertjes

Expositie Matite, Potlood en Pen in galerie Link, Smitswater 15, Den Haag. I.s.m Giorgetti. Dagelijks open van 23 sept t/m 19 okt van 10-16u.

Het potlood is een klein wonder. Niemand beseft dat totdat het zo vanzelfsprekende gebruiksvoorwerp uit zijn alledaagse omgeving wordt gehaald, in een subtiel ontworpen vitrinekastje wordt gelegd en fijnzinnig wordt belicht. Matite (Potlood en Pen) heet de expositie die de Italiaanse meubelproducent Giorgetti in de Haagse galerie Link heeft georganiseerd als eerbetoon aan het instrument waarmee nagenoeg elk ontwerp wordt geconcipieerd.

Potlood is het medium waarmee architecten, grafisch ontwerpers en beeldend kunstenaars, maar ook advocaten en boekhouders hun hersenspinsels aan het papier toevertrouwen. Trekt inkt onbarmhartig en ongenaakbaar direct in de vezel van het papier, potloodfouten kunnen moeiteloos ongedaan worden gemaakt. De samensteller van de expositie, de Italiaanse architect Marco Ferreri, heeft met geduld, toewijding en grote kennis van zaken een collectie bijeen gebracht van enige honderden potloden en aanverwante artikelen daterend van het eind van de achttiende eeuw tot heden. Alle grote Duitse, Italiaanse en Engelse potloodfabrikanten zijn in de collectie aanwezig. Sommigen bestaan nog steeds, velen zijn roemloos ten onder gegaan.

De oervorm van de potloodproductie ontbreekt niet: het blokje hout waarin geultjes zijn geslepen met daarin de grafietstaafjes. Na de aanblik van de onbeholpen oervorm lijken de glanzend gelakte houten kokertjes met daarin de grafietkernen ware industriële wondertjes. De variëteiten zijn schier eindeloos: van heel klein tot buitensporig groot en van vierkant, rond, zeshoekig tot ovaal. Het lijkt of er voor elk vak een apart potlood bestaat. Voor de architect het zeshoekige dat minder snel van de tekentafel valt, voor de beeldend kunstenaar het ronde dat makkelijk in de hand ligt, voor de timmerman het ovale met de robuuste platte kern die op een ruwe steen is te slijpen en voor de boekhouder het dunne stiftje waarmee de getallen precies in de kolommetjes zijn te priegelen.

Ook de puntbeschermer heeft een plaats gekregen op de expositie, evenals het navulbare mechanische potlood dat begin vorige eeuw werd geintroduceerd en beschouwd als een sieraad. Aan de uitvoering ervan kon de welstand van de gebruiker worden afgelezen.

Aan het begin van deze eeuw wordt ook bakeliet en naderhand plastic en aluminium in de teken- en schrijfwarenindustrie geïntroduceerd. Daarmee ontstaat praktisch en utilitair tekengerei. Maar de magische combinatie van hout en grafiet is dan wel verbroken. Gelukkig is de herwaardering van het klassieke houten potlood in volle gang, zo valt af te leiden uit het groeiende succes van vooral het assortiment duurdere potloden. Zo heeft het Duitse merk Faber Castell zich met een nieuwe lijn potloden een markt aangeboord die opgegeven leek te zijn.