Mobiel groen

Sinds enkele maanden staan er op diverse plaatsen in Leiden containers van het soort dat gewoonlijk door aannemers op straat gezet wordt bij sloopwerkzaamheden om grote brokken puin in te storten. De containers staan bijvoorbeeld op het stoepgedeelte op een brug of in de middenberm van een doorgaande weg.

Ze zijn volgestort met aarde en er groeien zes heel jonge berkenboompjes in, netjes in twee rijtjes van drie. Als het de bedoeling was om zo het woord 'voorlopig' uit te beelden, dan was men daar volkomen in geslaagd. Ik nam echter aan dat het hier geen conceptuele kunst betrof, maar dat het wel degelijk de bedoeling was dat de boompjes ergens in de stad geplant zouden worden. Maar de stoep werd slechts geopend voor riool of kabel, en onkruid zorgde ervoor dat het voorlopige karakter van de containers snel verdween.

Sinds kort staat er een bordje in een van de containers met de volgende tekst: “De 'Bio-bak', natuur in de binnenstad. Er leven veel mensen in de binnenstad en er is minder groen per inwoner dan buiten het centrum. Bomen zijn een kostbaar goed geworden. Als er een boom moet verdwijnen, is het beter deze te verplanten. Zo worden bomen 'mobiel'. Een container met bomen symboliseert de krappe standplaats van een boom, de bedrijvigheid in het centrum en de mobiliteit van het groen. Het landschap als inspiratiebron. Dienst Milieu & Beheer, sector Wijkbeheer. Zomer 1997”

Dus toch conceptuele kunst, maar dan in een verstandshuwelijk met pragmatisme. Het is verleidelijk om je voor te stellen hoe de Dienst Milieu & Beheer vergaderingen lang in twee kampen verdeeld was over de vraag hoe dit project aan de Leidse burgers gepresenteerd moest worden: als kunstwerk of als beleid? De creatieven bedachten de woordspelige titel en het diepzinnige cursieve gedeelte van de tekst (en ook dat dat cursief moest, want dat staat artistiek).

De pragmatici wilden, uit pr-overwegingen, vooral dat de burger begreep wat een ingenieuze uitvinding deze boomcontainer eigenlijk is. Toen de stemmen bleven staken en de tijd begon te dringen - het project stond gepland voor zomer 1997 - werd in arren moede besloten om de teksten van beide kampen af te drukken, en wel in willekeurige volgorde door elkaar heen. Kon daar tenminste geen ruzie over komen.

Of dit project voor de bomen wel zo fijn is, valt te betwijfelen. Als boom kun je beter na jarenlang breeduit groeien worden omgehakt, dan dat je wortel aan wortel met vijf collega's je dagen slijt in een symbolisch krappe container. Zorgwekkender nog is die tekst 'Zomer 1997'. Wat gebeurt er daarna met de berkjes? Worden de containers dan in een andere configuratie over de stad verspreid, als 'Herfst 1997'? Of moeten we de naam bio-bak letterlijk opvatten?