Jospin toont zich zuinig, maar toch links

PARIJS, 25 SEPT. Lionel Jospin en zijn minister van financiën Dominique Strauss-Kahn (DSK) hebben met hun eerste eigen begroting veel vliegen in één klap geslagen: Maastricht blijft haalbaar, de rechtse oppositie heeft weinig terug te zeggen en het volk is nog steeds tevreden. Enige bezwaar: te veel blijft bij het oude.

De prestatie is opmerkelijk. President Chirac en zijn premier en zijn rechterhand Alain Juppé zagen dit voorjaar niet meer hoe zij de kwadratuur van de cirkel moesten budgetteren. In de lente van '98 verkiezingen winnen en het voorgaande jaar de broekriem zo veel verder aanhalen dat het begrotingstekort met het oog op de euro onder de drie procent zou zakken. Niet te doen.

Met alle recente stakingen en populariteitsdips in het achterhoofd besloten zij vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Het zou wat zetels kosten, maar ze zouden de handen vrij hebben voor het echte saneringswerk. De gooi naar de stembus werkte als een boemerang. Nu zit links op het pluche na een campagne die veel suikerbrood en gratis chocolademelk beloofde. Na vier maanden lacht de kiezer nog steeds. Terwijl hem wordt uitgelegd dat de lastenverzwaring die hij krijgt opgelegd geen belastingverzwaring is, en sowieso alleen de 0,25 procent rijken zal treffen. Dus hem niet.

De verdwijnkunstenaar Houdini is al van stal gehaald om dit fenomeen te verklaren. Jospin profiteert van een oplevende conjunctuur, een duurdere dollar, en een stevige behoefte aan wonderen bij het moegestaakte volk. Maar hij geeft Juppé ook een lesje bestuursmagie. Juppé's conservatieve voorganger Balladur preekte bezuiniging en liet de tekorten slippen om groei uit de rotsen te kloppen, vergeefs. Juppé veegde plichtsgetrouw de brokken op, bezuinigde overal en nergens - tegen de joviale verkiezingsbeloften van president Chirac in. De kiezers vergaven het hem nooit.

En Jospin? Die zegt: niks broekriem, we gaan weer werken, veel overleggen en eerlijk samen delen. De rijken kunnen wel wat missen, de bedrijven hebben zich al genoeg hersteld, dus pijn doet het niet. In werkelijkheid bezuinigt hij meer op de overheidsuitgaven dan Juppé. Maastricht staat centraal. Maar als politiek evenwichtsartist spant hij de boog niet nog verder. De geplande inkrimping van het zeer uitgebreide ambtenarencorps is stopgezet. De hoognodige modernisering van het zeer bureaucratische systeem van sociale uitkeringen en gezondheidszorg (waar de onhandige Juppé de straten mee vol kreeg) staat vrijwel stil. De overheid is weer in, niet als moderne garantor van de sociale cohesie, maar als oude, vertrouwde baantjesmachine en allesbedisselaar. Wat dat betreft haalt Frankrijk de uitdaging van voorjaar 1998 niet.