Jip wil teasers op zijn CV

JIP EN JANNEKE gaan straks studeren. Jip, weet je dat zeker?, vraagt moeder bezorgd. Ben jij niet handiger met je handen? Jip zwijgt. De moeder van Janneke maakt zich minder zorgen. Als kind was Janneke immers al vlug met alles.

De vader van Jip belt oom Jaap. Studeren, is dat wat voor Jip?, vraagt vader. Oom Jaap kan het weten. Hij is professor aan Nijenrode University. Tja, zegt oom Jaap, Jip is een beetje een nerd [1], dan heb je het moeilijk tegenwoordig.

's Avonds komt oom Jaap op de koffie. Hij heeft een hoop te vertellen over studeren. Janneke en haar moeder zijn ook gekomen. Janneke heeft een appeltaart gebakken. Jip blijft stug doorlezen. Hij leest Macbeth, in stripvorm, bewerkt door Herman Finkers [2].

Je moet rekenen dat studeren 15.000 gulden per jaar kost [3], steekt oom Jaap van wal. Vader schrikt. Oom Jaap kent nog veel meer cijfers uit zijn hoofd. De minister wil dat je in vier jaar klaar bent, vertelt oom Jaap. Maar dat lukt nog bijna niemand [4]. De meeste studenten doen er nog altijd vijfeneenhalf jaar over.

Vader is goed in hoofdrekenen. Dan kost een studie 82.500 gulden, zegt hij. Maar je krijgt toch studiefinanciering?, weet Janneke. Dat is een ingewikkeld verhaal [5], zucht oom Jaap. Je kunt op vier manieren geld krijgen om te studeren: een beurs, een lening, geld van je ouders en geld dat je zelf verdient.

Ik ga nog even koffie bijzetten, veert moeder op. Vader rekent hardop. Dat is dus 15.000 gulden per jaar, gedeeld door vier: een kwart krijgen, een kwart lenen, een kwart uit mijn zak en Jip gaat een kwart zelf verdienen. Jip zucht.

Zo kun je niet rekenen, zegt oom Jaap. Hoe dan wel? [6], vraagt de moeder van Janneke. Met een klein beetje pech kun je na vijf jaar al 30.000, 40.000 gulden studieschuld hebben, weet oom Jaap. Daar begin ik niet aan!, roept Jip. Moeder komt binnen met een pannetje geklopte melk.

Kom, kom, Jip, sust oom Jaap. De meeste mensen wonen tegenwoordig in een eigen huis. Ze vinden het heel normaal dat je daarvoor een hoop geld bij de bank leent [7]. Daarmee vergeleken valt zo'n studieschuld wel mee.

En dan nog wat, weet oom Jaap niet van ophouden. Als je gestudeerd hebt, verdien je later veel meer geld dan wanneer je minder ver komt op school [8]. Zo'n studieschuld is een investering die de meeste mensen dubbel en dwars terugverdienen.

Ik hou niet van schulden, mompelt vader. Dan gaat die snotaap maar wat meer z'n eigen kost verdienen.

Ho, ho, zegt oom Jaap. Dat is het gekke van studeren tegenwoordig. Je maakt juist schulden als je je studiepunten niet op tijd haalt en veel studenten halen hun punten niet op tijd omdat ze een baantje hebben, terwijl ze dat baantje hebben omdat ze geen studieschuld willen [9]. Raar hè.

Wil je dat nog eens uitleggen?, vraagt moeder.

Zo'n studie kan toch veel goedkoper als Janneke gezellig thuis blijft wonen?, probeert de moeder van Janneke. Jip gaapt. Oom Jaap klopt zijn pijp uit. Misschien is het goedkoper, blijft oom voorzichtig. Maar ik vraag me af wat beter is voor Janneke. Jongeren zijn tegenwoordig zo egoïstisch, zo gemakzuchtig, zo materialistisch [10]. Ze blijven veel te lang thuiswonen [11], waar ze veel te veel verwend worden. Ik zou zeggen: hup, op eigen benen, dat hoort bij je ontwikkeling.

Janneke kijkt sip. Je ziet haar denken: heeft oom Jaap het over mij?

Ik ben altijd al tegen die OV-kaart voor studenten geweest, draaft oom Jaap door. Jongeren blijven te veel in de Randstad hangen. Ze blijven maar thuis bij hun ouders plakken en met het openbaar vervoer zijn ze dan binnen een uurtje bij al die hogescholen en universiteiten in de grote steden. Terwijl heel veel goeie opleidingen juist buiten de Randstad zitten, weet oom Jaap [12]. In Enschede, in Wageningen, in Maastricht, in Groningen.

'... In Breukelen is altijd wat te doen', galmt Jip, naar het woord van een groot dichter.

Vader wordt een beetje boos van alle verhalen van oom Jaap. Ik begrijp het niet goed, zegt hij. Iedereen roept dat je je kind moet laten studeren, maar de regering laat de gewone man steeds meer zelf voor de kosten opdraaien.

Hè Jaap, je hebt je koffie koud laten worden, zegt moeder. Oom Jaap vraagt een glaasje fris te drinken.

De regering steekt nog steeds een hele hoop geld in de hogescholen en universiteiten, zegt oom Jaap, zeker als je dat vergelijkt met de landen om ons heen [13]. Niks mee te maken, roept vader. Die studiebeurzen worden steeds kariger, dat is toch zo!? [14]

Moeder ziet dat de koekoeksklok al tegen tienen tikt. Wat moeten we die kinderen toch laten studeren?, roept ze bijna wanhopig.

Ach, dat maakt eigenlijk niet zo veel uit, zegt oom Jaap. Als ze zich maar goed voorbereiden op de flexibele arbeidsmarkt [15]. Vroeger kwam je met een goed stel hersens een heel eind. Tegenwoordig moet je ook sociaal en commercieel veel behendiger zijn [16]. Vast werk is niet voor iedereen weggelegd. Met die onzekerheid moet je kunnen leven [17].

Jip, waar denk je zelf aan?, probeert vader. Jip staat op. Hij werpt Takkie de droge korsten van de appeltaart toe. Luister, zegt Jip. Ik ga bestuurskunde studeren in Tilburg. Daar heb je probleemgestuurd onderwijs en de meeste contacturen met docenten.

Maar eerst ga ik nog een jaartje rondshoppen - met een computercursus hier, een talencursus daar en een paar werkvakanties in het buitenland. Ik ga vrijwilligerswerk doen in de nachtopvang voor drugsverslaafden en ik ga een VOF-je [18] oprichten om iets in de software-dienstverlening te doen. Je moet teasers [19] op je CV zien te krijgen, dat is het hele eieren eten. Studeren alleen, da's voor de dommen, nietwaar.

Hè Jip, overdrijf niet zo, zucht moeder. Oom Jaap glimlacht. Die Jip is helemaal geen nerd, denkt hij. Jip komt er wel. En Janneke?

1 Nerd = slome duikelaar.

2 Macbeth, uitgeverij Novella, Bussum 1993, 9,90 gulden, ISBN 90 6806 131 3.

3 Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) hanteert als richtlijn: 10.500 gulden voor een thuiswonende student en 14.500 gulden voor uitwonende, alle kosten inbegrepen (collegegeld, studiemiddelen, levensonderhoud, etc.).

4 In 1996 heeft slechts 5 procent van alle afstuderenden de studie na vier jaar weten af te ronden. Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

5 Alle informatie over studiefinanciering is te vinden op de website van de Informatie Beheer Groep: www.ib-groep.nl.

6 De website van de IB-groep bevat ook een rekenprogramma voor persoonlijke omstandigheden. Daarmee valt onder meer de mogelijke, toekomstige studieschuld te berekenen:

www.ib-groep.nl/school-studie/ho/stufi2.html.

7 Een eigen huis in Nederland is belast met een hypotheek van gemiddeld 150.000 gulden. Bron: CBS.

8 In 1997 is het gemiddelde beginsalaris voor een academicus 54.300 gulden bruto per jaar en voor een HBO'er 46.200 gulden. Bron: Hay Management Consultants, juli 1997.

Inkomenspositie en welvaartspeil van hoger opgeleiden liggen gemiddeld circa 40 procent boven het niveau van mensen die maximaal een HAVO-, VWO- en/of MBO-opleiding hebben voltooid. Bron: diverse CBS-publicaties.

9 Decanen in het hele land melden dat studenten in toenemende mate in de problemen komen doordat ze de druk van een studie en een baantje niet aan kunnen. Een recent gehouden enquête in Eindhoven wijst uit dat bijna de helft van de studenten een baantje heeft van minimaal acht uur per week.

10 Bron: Jongeren '97, tweejaarlijks opinie-onderzoek onder ruim 3.000 jongeren door het bureau Inter/View.

11 Ook wel genoemd: nesthokken.

12 Keuzegids Hoger Onderwijs '97-'98, pagina 16.

13 Afgezet tegen gemiddelden in de (geïndustrialiseerde) OESO-landen behoort Nederland nog steeds tot de koplopers in de overheidsuitgaven voor hoger onderwijs. Basisonderwijs en voortgezet onderwijs in Nederland worden, internationaal bezien, beduidend kariger bedeeld dan hogescholen en universiteiten. Bron: Education at a glance (rapport OESO, 1996).

14 Sinds jaren wordt in Nederland sterk bezuinigd op de studiefinanciering, maar internationaal vergeleken verkeren Nederlandse studenten nog steeds in een relatief gunstige positie. Denemarken kent het meest ruimhartige stelsel, gevolgd door Nederland. In Duitsland, Frankrijk en Vlaanderen worden studenten vooral gesteund via indirecte studiefinanciering (waaronder regelingen voor kinderbijslag en belastingaftrek). Bron: H. Vossensteyn, Centrum voor Studies van het Hoger-Onderwijsbeleid.

Het Nederlandse stelsel studiefinanciering zal overigens de komende kabinetsperiode naar verwachting opnieuw drastisch worden gewijzigd.

15 In 1996 had 41 procent van de HBO'ers anderhalf jaar na afstuderen al twee of meer tijdelijke banen gehad; in 1991 was dat nog 28 procent. Bron: HBO-monitor 1996.

16 Volgens werkgevers in zestig grote bedrijven ontbreekt het jonge academici aan: bedrijfsmatig inzicht (aldus 68 procent van de werkgevers), communicatieve en sociale vaardigheden (55 procent) en commercieel inzicht (45 procent). Bron: Forum, blad van VNO/NCW, augustus 1997.

17 'Eenzijdige intellectuele vorming is niet meer toereikend als voorbereiding op onze moderne samenleving', schreef CNV-beleidsmedewerker B.J.H. Godschalk onlangs in het dagblad Trouw (22 juli 1997). Een flexibele arbeidsmarkt en voortdurende reorganisaties in bedrijven en instellingen doen in toenemende mate een beroep op de emotionele intelligentie van werknemers: frustratietolerantie, assertiviteit, optimisme, empathie, zelfbewustzijn.

18 VOF-je: vennootschap onder firma.

19 Teasers zijn interessante en aandachttrekkende vermeldingen op een curriculum vitae (CV).