IMF bereikt een mijlpaal in vrij kapitaalverkeer

HONGKONG, 25 SEPT. Bij het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) spreekt men al van de 'Verklaring van Hongkong'. Het gaat om de liberalisering van het kapitaalverkeer. Ondanks de aarzelingen van ontwikkelingslanden werd deze week overeenstemming bereikt over een “ordelijke” liberalisering van het kapitaalverkeer. Het nieuwe mandaat voor het IMF wordt algemeen als een mijlpaal gezien.

Landen die het kapitaalverkeer beperkingen willen opleggen, moeten straks toestemming vragen aan het IMF. Volgend jaar zullen naar verwachting de IMF-reglementen worden aangepast, waarna de parlementen er nog mee moeten instemmen.

Tot nu toe strekte het mandaat van het IMF zich alleen uit tot de lopende rekening van de betalingsbalans, dat wil zeggen de handel in goederen en diensten.

Hoofdtaak van het IMF was het bevorderen van de volledige inwisselbaarheid van munten voor handelstransacties. Inmiddels zijn 140 van de 181 bij het IMF aangesloten landen zover. Veel minder landen - ongeveer zestig, waaronder de meeste industrielanden - hebben al een volledig geliberaliseerd kapitaalverkeer.

Met de grote kapitaalstromen die over de hele wereld gaan is het volgens het IMF tijd geworden voor uitbreiding van de bevoegdheden.

“Maar we willen landen niet naar liberalisering van hun kapitaalverkeer pushen,” zo verzekerde directeur beleidszaken Jack Boorman gisteren in een toelichting. “We kiezen voor een flexibele aanpak, niet voor een blauwdruk.”

Het gaat volgens Boorman vooral om het creëren van een juridisch kader. Want als een land het kapitaalverkeer om binnenlands-economische redenen beperkt, heeft dat ook voor andere landen gevolgen. De “ordelijke” liberalisering houdt volgens Boorman in dat rekening wordt gehouden met de situatie van het betreffende land.

Wat houdt een vrij kapitaalverkeer in? Kwantitatieve restricties, belastingheffing en subsidies op internationale kapitaaltransacties zullen niet langer zijn toegestaan. Ook mogen niet verschillende wisselkoersen voor uiteenlopende transacties worden gehanteerd.

Het gaat bij internationaal kapitaalverkeer om alle vormen van grensoverschrijdende kredietverlening, al of niet voor handelstransacties, transacties met deposito's, effecten en andere vormen van financiële claims.Boorman onderstreepte gisteren dat ook buitenlandse directe investeringen (van ondernemingen) straks onder het regime van het IMF zullen vallen. Een probleem is wel dat directe investeringen ook tot het terrein van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) behoren.

Liberalisering van directe investeringen zou betekenen dat buitenlandse ondernemingen geen enkele belemmering meer ondervinden als ze in het buitenland dochterbedrijven willen vestigen of overnames willen doen.

Zeker een aantal ontwikkelingslanden zal om vrijstelling vragen. Om die reden verlopen de onderhandelingen bij de WTO over openstelling van de financiële sector moeizaam.

Volgens Boorman zullen beschermende maatregelen mogelijk blijven voor ontwikkelingslanden die bijvoorbeeld nog bezig zijn een eigen bank- en verzekeringssector op te bouwen. De aanpassing van het IMF-reglement, die de komende maanden wordt uitgewerkt, voorziet ook in de mogelijkheid voor landen om maatregelen te nemen bij een plotselinge financiële crisis zoals onlangs in Thailand. In zo'n geval mag na toestemming van het IMF bijvoorbeeld het korte kapitaalverkeer worden beperkt. “Er komt daarvoor een noodprocedure”, aldus Boorman.