Enschede, tussenstation voor studenten

'Enschede studentenstad' was de kreet waarmee de Universiteit Twente deze zomer nieuwe studenten lokte. Inmiddels zijn de colleges begonnen en dienen de eerste tentamens zich aan. Is Enschede ook echt een studentenstad?

Op elke reclamezuil in de Twentse stad stond de afgelopen weken: 'Enschede studentenstad'. Inderdaad, zegt een voorlichter van Universiteit Twente, de slogan was een truc om nieuwe studenten te lokken en verwees niet naar een objectief waarneembaar feit. Toch is Enschede wel degelijk studentenstad: aan de Universiteit Twente, de Hogeschool Twente, de Academie voor Beeldende Kunsten Aki en het Conservatorium staan ruim 15.000 studenten ingeschreven.

Wat Enschede aan reputatie van uitgaansstad voor studenten heeft, dankt de stad vooral aan de Grand Café's aan de Oude Markt, het Vrijthof van het Noorden. Buiten de cafétijden is er, in tegenstelling tot andere universiteitssteden, niet zoveel te merken van de aanwezigheid van studenten. Overdag zijn de terrasjes aan de Oude Markt - zelfs op een zonnige nazomerdag - opvallend verlaten. Tempobeurs en de ver buiten het centrum gelegen universiteitsterreinen eisen hun tol.

Naast café's lijkt het voornaamste vertier in Enschede te worden geboden door boksscholen, obscure coffeeshops en dansgelegenheden die zich nog het beste als ouderwetse dancings laten omschrijven. Ook kledingzaken lijken zich niet speciaal op studenten te richten. Winkels in het centrum trekken vooral, in het weekeinde, Duitse klanten. “Studenten vinden alles te duur. Ze komen alles tien keer passen, maar als ze na het weekeinde terugkomen, is dat leuke shirt of jasje door een Duitser gekocht. Die zorgen voor de omzet.” Aldus eigenaresse Zwaan van de trendy kledingzaak Z & Z (“Dat staat voor 'Zwaan en zoon' ”) die zij samen met haar zoon drijft. Z & Z bevindt zich in de Korte Haaksbergerstraat. Die straat is mede door Z & Z, het belendende Kosmic Kitchen en de twee filialen van platenzaak Rewind een van de aardigste winkelstraten van Enschede.

Geven de vestigingen van landelijke confectieketens en prijzenknallers de stad de fantasieloze aanblik van iedere willekeurige provinciestad, in de luwte van de grote winkelstraten zijn aparte winkeltjes te vinden. In de Stadsgravenstraat bijvoorbeeld is het fifties winkeltje Spoetnik gevestigd en in Zuiderhagen vinden we antiquariaat Kruimeltje en de nostalgische speelgoedzaak So what.

Voor de meeste studenten is Enschede niet meer dan een tussenstation op weg naar een succesvolle loopbaan. Na afloop van de studie keert het merendeel van hen terug naar het westen. De eigenaar van Kosmic Kitchen zegt: “Er zijn hier niet genoeg banen voor al die afgestudeerde doctorandussen, kunstenaars en musici.” Nadat hij aan den lijve ondervond dat Enschede weinig emplooi bood aan jonge kunstenaars, stortte hij zich op de markt van de zogeheten smart drugs. Een gelukkige inval, want inmiddels doet hij tijdens tentamenperiodes goede zaken met studenten die hun lichaamsenergie willen aanvullen met guarana-pillen (vergelijkbaar met cafeïne) en het mensa-menu met oppeppende voedingssupplementen.

Ook kunstenaar Gerrit Gerrits is een 'blijver', niet alleen omdat hij 'van oorsprong een Tukker' is, maar vooral omdat hij niet gelooft in de lokroep van het westen. “Nederland wordt steeds meer een global village: met behulp van telefoon, fax en Internet kun je met iedereen communiceren. Je zit hier misschien ver van Rotterdam, maar voor de Duitse markt ligt Enschede juist weer heel centraal.” Een jaar geleden richtte hij samen met Menno Dimitri Ouderkerk kunstenaarsinitiatief De Coöperatie op. Het resultaat van een jaar lang voorkeursbeleid voor jonge kunstenaars is deze week te zien in de voormalige textielfabriek van Spinnerij Nederland (“de enige die nog overeind staat”). Twee verdiepingen van het enorme fabriekspand zijn met kunst- en vliegwerk omgetoverd tot expositieruimte voor diverse mixed media-installaties. De handelaren in 'verantiekte' grenen meubelen, oud ijzer of autobanden die de magazijnen van het industriële monument in gebruik hebben genomen, slaan de komst van de kunstenaars argwanend gade.

Op de terugweg naar het centrum is een heel andere vorm van inventief ondernemerschap te zien. Voor 'Allahs Huis voor Moslims' in de Dr. Benthemstraat, vindt een levendige straathandel plaats in Turkse broden, olijven, kruidenierswaren en groenten. Zelfs ritueel geslacht lamsvlees is achter de deuren van de geblindeerde bestelbusjes verkrijgbaar.

In de trein terug naar 'het westen' blijken er opvallend veel Enschedese studenten te forensen. Voor het bedrag dat een beurs voor uitwonenden hun biedt geven zij hun inschrijving in centraler gelegen gemeentes als Arnhem of Amersfoort niet op. Bovendien is er in het weekeinde in Enschede niets te beleven, zeggen zij. Donderdag is - zoals in de meeste studentensteden - de traditionele uitgaansavond, maar zelfs rond borreltijd doet Enschede niet studentikozer aan dan pakweg Den Bosch. Ook het plukje docenten dat zich in een eersteklas treincoupé heeft verschanst, peinst er niet over woning en vriendenkring in de Randstad op te geven. Zoals een van hen opmerkt: “Na Hengelo krijg ik gewoon mijn Rotterdamse accent weer terug.” Enschede studentenstad? Ongetwijfeld, en wel de meest onopvallende van het land.

INFORMATIE

WINKELS

De belangrijkste winkelstraten van Enschede liggen rond de Oude Markt. De meeste grote confectieketens hebben hier een vestiging. Veel straten zijn verbonden door overdekte passages.

*Boekhandel Broekhuis, Markstraat 12 inl 053-4325210, Campus Boekhandel Universiteit Twente, gebouw Drienerburgh, inl 053-4892414

*Condoomshop 't Hofje, de enige condomerie van Noord-Nederland, di en vr 12-18u, do 12-21u, za 12-15u, Hofstraat 1, inl 053-4324030

*Kosmic Kitchen, food for mind en body, smart shop met een missie: tijdens de verkoop van smart drinks, brain food, magic herbs en herbal extacy worden de klanten (onder wie veel studenten in tentamentijd) ook voorgelicht over de werking van de natuurlijke roes-, pep- of tripmiddelen, ma 13-18u, di t/m vr 12-22u, za 11-22u, Korte Haaksbergerstraat 34, inl 053-4344894

*Kruimeltje, antiquariaat, gespecialiseerd in klassieke kinderboeken, Engelse pockets, Zuiderhagen 35, di t/m za 12u30-17u, do tot 21 u, inl 053-4308004

*Panic, skate, skeeler en snowboardmode, artikelen en accessoires, o.a. Rip Curl en Carhartt, ma 13-18u, di t/m vr 10-18u, do t/m 21u, za 10-17u, De Heurne 18, inl 053-431019

*Rewind, in- en verkoop van lp's en cd's, speciale house-afdeling, dance-kleding en accessoires, ma 13u30-18u, di t/m vr 11-18u, do t/m 21u, za 10-17u, Korte Haaksbergerstraat 30a, inl053-4316598/ 4303739

*So what, in- en verkoop van verzamelwaardig speelgoed, speciaalzaak in tv-, film- en stripspeelgoed en blikken speelgoed, Zuiderhagen 36, di, do, vr 13-18u, do tot 21u, za 12-17u, inl 053-4341797

*Spoetnik, Fifties Home Style, Stadsgravenstraat 34a, do 13-18u, 19-21u, za 13-17u, inl 053-4305548

*Z & Z, second and first hand's best, tweedehands kleding en mode van hedendaagse jonge ontwerpers, o.a. Gusto en kleding op maat van eigenaresse Zwaan, originele accessoires, ma 12-18u, di t/m vr 10-18u, do t/m 21u, za 10-17u, Korte Haaksbergerstraat 36, inl 053-4320992

HORECA EN UITGAAN

De Oude Markt is voor Enschede wat Het Vrijthof is voor Maastricht, het Leidseplein in Amsterdam en de Oude Gracht in Utrecht, maar dan nóg gezelliger: een kring van Grand Cafe's met grote terrassen waar voor een bescheiden prijs een dagschotel of een extravagant belegd broodje kan worden besteld, o.a. Café Diner Le Monde, La Conga Swingtheater, Tam Tam Studentencafé, Graffity Café Mexican Diner. Onbetwiste studententoppers zijn Café De Kater (studentendagschotels voor mensa-prijzen en regelmatig live-muziek), Café Jansen & Janssen en Biercafé de Geus.

*Alles op tien, gratis maandelijkse krant met alle live-muziek en dance-evenementen in Oost-Nederland, inl www.alles-op-tien.nl

*Atak, podium voor moderne muziek, concerten en dance-evenementen, Noorderhagen 12, inl 053-4322388

*Café Het Bolwerk, Stadsgravenstraat, ook exposities, dag 11-2u, zo 14-2u, inl 053-4318746

*Cultuurcentrum/ Vrijhoftheater, Campus Universiteit Twente, diverse eetgelegenheden voor studenten en culturele activiteiten, o.a. theater, film, Studium Generale (inl 053-4894400), Studentenrestaurant Bastille, ma t/m vr 12u30-14u, 17u30-19u30 (inl 053-4892394/ 4892395), Mensa, ma t/m vr 12u15-13u15, 17u15-18u45, za, zo 17u30-18u30 (inl 053-4892300 of www.utwente.nl/bastille), Café Hap aan de Tap, ma t/m vr 10u30-19u30 (inl 053-4892300 of www.utwente.nl/bastille), Brasserie de Sociëteit, dag va 16u30, dagschotels tussen 17-19u (inl 053-4892300 of www.utwente.nl/bastille), Theatercafé de Vrijhof, ma t/m vr 8u30-23u30, za, zo 9-17u (inl 053-4894400)

*Concordia Kunst & Cultuur, centrum voor kunst- en cultuureducatie, theater, cinema, café met eetgelegenheid, Oude Markt 15-17, inl 053-4311089

*Multi-media discotheek The EXperience, do studentenavond: toegang gratis, za 22-23u Happy Hour, drie danszalen (club, r & b en Nederlandstalig), do, vr 23-4u, za 22-4u, Brammelerstraat 8, inl 053-4305379, www.experience.nl

*Jazzcafé De Tor, Walstraat 21, inl 053-4336490

*Vestzaktheater, politiek theater, cabaret en filmhuis, Walstraat 35, inl 053-4301887

GALERIES

*De Bamshoeve Cultuur, Produktiefase no. 2, overzichtstentoonstelling 1996/7 van de Stichting Nieuwe Twentse Kunst en De Coöperatie, met werk van jonge Twentse kunstenaars, t/m 28 sept, dag 12-17u, Lasondersingel 97, inl 053-4300114

*De Bank, di t/m za 12-17u30, Noorderhagen 48c, inl 053-4315515

*De Coöperatie, beeldende kunsten in verscheidene media, jonge beeldende kunstenaars, wo t/m vr 12-17u, Nicolaas Beetsstraat 9a, inl 053-4300114

*M17 Kunstuitleen, arthoteek en expositieruimte, di t/m za 12-17u, do t/m 21u, Noorderhagen 2a, inl 053-4310041

*De Villa, wo t/m zo 13-17u, Espoortstraat 182, inl 053-4310424