Eens over uitgangspunten; Doorbraak vredesoverleg N-Ierland

LONDEN, 25 SEPT. De partijen bij het vredesoverleg in Noord-Ierland hebben gisteravond een doorbraak bereikt. Ze werden het eens over de uitgangspunten voor besprekingen en maakten daarmee een eind aan een impasse die al zestien maanden duurt.

In die periode hebben de partijen alleen maar gesproken over de agenda en over procedures. Na het akkoord van gisteravond kunnen maandag eindelijk de inhoudelijke onderhandelingen beginnen.

De Britse Labourpremier Tony Blair toonde zich verheugd over de doorbraak. Hij zei te hopen dat nu snelle voortgang in de politieke discussies kan worden geboekt. De regering vindt dat de partijen vóór mei volgend jaar tot overeenstemming over een politieke regeling voor Noord-Ierland moeten komen. “Dat is wat de bevolking van Noord-Ierland wil”, verklaarde Blair.

De Britse minister voor Noord-Ierland, Marjorie Mowlam, sprak van “een mijlpaal”. “Dit is voor het eerst in driekwart eeuw dat er geen geweld heerst in de straten van Noord-Ierland en dat unionisten, nationalisten, loyalisten en republikeinen allemaal aan de onderhandelingstafel zitten.”

De uitgangspunten waarover de partijen gisteren een akkoord bereikten, houden in dat ontwapening een “onmisbaar” onderdeel van het overleg vormt en dat de instemming van alle delen van de bevolking als leidraad voor de besprekingen dient. Maar wat die principes inhouden, hangt van de interpretatie van de diverse partijen af. Aanvaarding van deze beginselverklaring betekent een knieval van de Ulster Unionist Party (UUP) van David Trimble. Die partij weigerde aanvankelijk te onderhandelen met Sinn Fein, de politieke vleugel van het verboden Ierse Republikeinse Leger, zolang de terreurorganisatie niet eerst alle wapens op de schroothoop gooide. Later eiste de UUP dat de IRA in elk geval een begin met ontwapening zou maken. De realiteit is dat de unionisten volgende week met politieke onderhandelingen beginnen zonder dat er één enkele kogel ingeleverd is. Sinn Fein-president Gerry Adams feliciteerde UUP-leider David Trimble omdat hij niet langer vasthoudt aan “onredelijke en onrealistische eisen voor ontwapening”.

Wel wordt over ontwapening gesproken parallel aan het politiek overleg. Als voorzitter van de ontwapeningsbesprekingen zal generaal John de Chastelain optreden, de voormalige leider van de Canadese strijdkrachten. De Chastelain geldt als favoriete keuze van de Ulster Unionist Party. Hij wordt als een daadkrachtige en principiële onderhandelaar beschouwd.

De besprekingen over een politieke regeling voor Noord-Ierland zijn onderverdeeld in drie categorieën. Hoofdmoot vormt beperkt zelfbestuur in de provincie, waarbij wordt voorkomen dat de protestantse, unionistische meerderheid de katholieke, nationalistische minderheid domineert. Verder dient overeenstemming te worden bereikt over de betrekkingen tussen de Ierse republiek en Noord-Ierland en over de relatie tussen Londen en Dublin.