Uitbreiding samenwerking met de VS; Japan gaat grotere militaire rol spelen

TOKIO, 24 SEPT. Japan en de Verenigde Staten zijn gisteren overeengekomen hun militaire samenwerking uit te breiden. Kern van de nieuwe veiligheidsovereenkomst is dat Japan nu ook steun zal geven aan het Amerikaanse leger bij een incident buiten Japans grondgebied.

De ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie van beide landen maakten de definitieve versie van de nieuwe 'Richtlijnen voor Japans-Amerikaanse Defensieve Samenwerking' gisteren bekend in New York. Onder de oude richtlijnen, daterend uit 1978, zou Japan alleen in actie komen bij een aanval op Japans grondgebied. Met het einde van de Koude Oorlog is de dreiging voor Japan sterk afgenomen, terwijl Amerikaanse troepen wel risico's lopen mochten er conflicten ontstaan op het Koreaanse schiereiland of rond Taiwan. De nieuwe richtlijnen zijn daarom gericht op “situaties in de omgeving van Japan”, zonder concreet een risico-gebied te noemen.

Een Chinese woordvoerder zei gisteren in Peking dat de nieuwe richtlijnen “de vrede verstoren als ze zijn gericht tegen een derde partij”. Volgens China is de veiligheidsrelatie tussen Japan en de VS een restant uit de Koude Oorlog. Nu deze relatie ondanks het einde van de Koude Oorlog toch wordt versterkt, ziet China dit als een anti-Chinees verbond. De Japanse minister van Buitenlandse Zaken, Keizo Obuchi, zal tijdens zijn verblijf in New York voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, ontmoetingen hebben met zijn ambtgenoten uit China, Zuid-Korea en andere landen die zorgen hebben geuit over de samenwerking.

In Japan zelf zijn gisteren ruim tweeduizend mensen de straat op gegaan om te protesteren tegen de uitbreiding van de militaire samenwerking. Het akkoord kan leiden tot het inzetten van Japanse troepen buiten de Japanse landsgrenzen en er bestaat bij somigen vrees dat Japan wordt meegesleurd in een buitenlands avontuur. Hoe reageert het Japanse leger bijvoorbeeld als een Japanse mijnenveger, actief in internationale wateren in het kader van de overeenkomst, wordt aangevallen? Japan heeft eens een agressie-oorlog gevoerd en moet niet nogmaals dezelfde fout begaan, aldus een lid van een groep die binnenkort met een handtekeningenactie begint.

Vanmorgen wijden alle landelijke dagbladen in Japan hun hoofdartikel aan het akkoord en deze vallen uiteen in twee zienswijzen. De conservatieve Sankei en ook de grootste krant van Japan, de Yomiuri, zien het akkoord als een stap op weg naar werkelijke onafhankelijkheid van Japan. Nu moet Japan ook zijn grondwet - die de Amerikanen in 1946 oplegden en het bestaan van een leger eigenlijk verbiedt - aan een nadere beschouwing onderwerpen, zo concluderen deze kranten.

Daartegenover leggen de twee andere landelijke niet-economische dagbladen, de Mainichi en Asahi, de nadruk op de relatie met de buurlanden die kritisch hebben gereageerd op de uitbreiding van de samenwerking. Zo schrijft de Asahi dat de omringende landen de Amerikaans-Japanse militaire samenwerking toch vooral zien “als de kurk op de fles om onafhankelijke militaire avonturen van Japan tegen te gaan”. Wegens bijvoorbeeld de vele vragen die openblijven over bijvoorbeeld de “situaties” waarop de overeenkomst van toepassing is, schrijft daarom de Mainichi: “Het belangrijkste voor de VS en Japan is helderheid en voldoende uitleg opdat misverstanden worden voorkomen, niet alleen bij de omringende landen maar ook bij onze eigen bevolking.”