Rijstconflict binnen de EU nadert climax

BRUSSEL, 24 SEPT. Een conflict over rijst waarin Nederland alleen staat tegenover de veertien andere lidstaten van de Europese Unie en de Europese Commissie nadert zijn ontknoping. Vrijdag moet de rijksministerraad, waarin de regeringen van de Antillen en Aruba zijn vertegenwoordigd, beslissen of een compromis over de kwestie aanvaardbaar is.

Het geschil betreft de uitvoer van rijst door de Nederlandse Antillen naar de EU. De Antillen produceren zelf geen rijst. De rijst is afkomstig uit Suriname en Guyana en gaat na bewerking op de Antillen vrij van heffing naar de EU. Vorig jaar kwam zo 215.000 ton via de Antillen naar de EU. De rijstbewerking bezorgt enkele honderden mensen op de Antillen werk.

Europese rijstproducenten als Italië en Spanje vinden deze Antillenroute voor rijst onaanvaardbaar. De invoer zonder heffing gebeurt op basis van een besluit uit 1991 over invoer uit landen en overzeese gebiedsdelen van EU-lidstaten. Volgens Italië heeft niemand indertijd voorzien dat de invoer van op de Antillen bewerkte rijst een omvang van honderdduizenden tonnen zou krijgen. De grote invoer uit de Antillen zou de Europese rijstmarkt ontwrichten.

Vorig jaar werd een compromisvoorstel door de Antillen afgewezen. Luxemburg heeft als fungerend voorzitter van de EU bepaald dat er uiterlijk tijdens de bijeenkomst van de Europese ministers van Buitenlandse Zaken op 6 en 7 oktober in Luxemburg overeenstemming over de kwestie bereikt moet worden.

Als de Antillen vrijdag binnen de rijksministerraad opnieuw niet akkoord gaan met een compromis, zal de zaak aan de Europese staats- en regeringsleiders worden voorgelegd. Dit hebben tegenstanders van Nederland bij het conflict laten weten.

Italië en Spanje worden hierbij gesteund door Frankrijk en Portugal, maar ook de andere EU-lidstaten hebben genoeg van het Nederlandse verzet tegen wijziging van de positie van de Antillen. Volgens diplomaten maakt Nederland geen schijn van kans als de Europese regeringsleiders over de zaak moeten beslissen.

Nadat vorig jaar geen compromis werd gevonden, besloot de Europese Commissie eerder dit jaar een importbeperking voor de Antilliaanse rijst af te kondigen. Deze importbeperking werd ondanks Nederlands verzet bekrachtigd door de Europese Raad van ministers. Nederland spande vervolgens een kort geding aan bij het Europese Hof van Justitie tegen het besluit van de Europese Commissie. Dat geding werd echter verloren.

Volgens diplomaten zou Nederland nu een compromis willen aanvaarden waarbij wordt vastgesteld welke beperkte hoeveelheid Antilliaanse rijst jaarlijks zonder heffing in de EU mag worden ingevoerd. Daar tegenover zou Nederland - en dus de Antillen - de garantie moeten krijgen dat de nieuwe regeling definitief is en dat de discussie over de Antilliaanse rijst niet over enkele jaren opnieuw begint.