Sector vraagt dubbel budget; VVD: Kamer wil meer geld voor kunsten

DEN HAAG, 23 SEPT. De VVD wil dat het volgende kabinet de kunstbegroting elk jaar met 15 miljoen verhoogt, zodat uiteindelijk per jaar 60 miljoen meer beschikbaar is voor kunst en cultuur. VVD-leider Bolkestein zegt dat niet alleen de regeringspartijen PvdA en D66 achter dit voornemen staan, maar “de hele Kamer”, ook oppositiepartij CDA.

Bolkestein zei dat gisteren in de voormalige vergaderzaal van de Tweede Kamer in Den Haag aan het slot van een debat over de uitgangspunten van een liberaal kunstbeleid. Bij de Algemene beschouwingen verleden week vroegen de drie regeringspartijen het kabinet al om een verhoging van de kunstbegroting voor volgend jaar met tien miljoen gulden. Volgens Bolkestein is gedurende deze kabinetsperiode de eerste twee jaren het kunstbudget gelijk gebleven. Dat was het gevolg van , als gevolg van 'lijken in de kast', die het vorige kabinet had achtergelaten. Die tekorten hebben aanvakeijk de bij de kabinetsformatie voorgenomen verhogingen opgeslokt. Dit jaar is 55 miljoen meer beschikbaar, volgend jaar 48 miljoen. Voor de jaren 1999 en 2000 dalen die bedragen van 38 miljoen tot 20 miljoen.

Bolkestein noemde de nu voorgestelde verhoging met telkens 15 miljoen per jaar “bescheiden”. Hij keerde zich vooralsnog tegen de gisteren door de organisatie van kunstinstellingen Kunsten '92 voorgestelde verhoging van het cultuurbudget tot 1 procent van de rijksbegroting. Dat komt volgens voorzitter Frans de Ruiter neer op iets meer dan een verdubbeling van het huidige budget tot 2.3 miljard per jaar. “Er komen voor vele miljarden investeringen in de materiële infrastructuur van ons land, maar er moet ook worden geïnvesteerd ook in de geestelijke infrastructuur”, aldus De Ruiter, die om een coördinerend bewindspersoon voor de kunsten vraagt.

Tal van uitgaven zouden flink moeten worden verhoogd: 110 miljoen voor kunstenaars, 50 miljoen voor de kunstenaarsuitkering Wik, 40 miljoen voor diverse fondsen, inclusief een afnamefonds voor kunst, en 20 miljoen gulden voor productiehuizen en werkplaatsen. Voor een kwaliteitstelevisienet bij de publieke omroep voor kunst en cultuur dient volgens Kunsten '92 100 miljoen per jaar op tafel te komen; voor cultuuronderwijs 80 miljoen gulden per jaar.

Bolkestein steunde aan het slot van het VVD-debat de eerder dit jaar door Geert Dales, directeur van het Fonds voor Beeldende Kunsten, in deze krant verwoorde liberale beleidsbeginselen op het gebied van kunst en cultuur. Daarin wordt uitgegaan van het maatschappelijk nut dat de markt zonder overheidsingrijpen oplevert. Maar cultuurpolitiek moet wel de markt corrigeren, niet alleen uit overwegingen van kwaliteit, spreiding en participatie (aanbod betaalbaar houden), maar ook omwille van een pluriforme samenleving en een maximale vrijheid van meningsuiting, die in gevaar kunnen komen door dominante en monopoliserende marktkrachten.

Als door het vrije spel der krachten kwaliteit, diversiteit, creativiteit en toegankelijkheid niet zonder meer gewaarborgd zijn, is overheidsingrijpen ook voor VVD'ers een noodzakelijke en bovendien liberale keuze, aldus Dales. Bolkestein voegde er nog aan toe: “MTV is niet het liberale ideaal.”