President van Polen wekt irritaties

WARSCHAU, 23 SEPT. De Poolse president, Aleksander Kwaiewski, heeft grote irritatie veroorzaakt bij de Kiesactie Solidariteit (AWS) - winnaar van de parlementsverkiezingen van zondag - door zijn voorkeur uit te spreken voor Leszek Balcerowicz van de Vrijheidsunie (UW) als premier.

“Balcerowicz is ervaren. Hij is de auteur van het plan waarmee in Polen de hervormingen beginnen en hij is dus een uitstekende kandidaat”, zo zei gisteren Kwaiewski's woordvoerder.

De AWS nam aanstoot aan die uitlatingen. Een AWS-woordvoerder bestempelde de opmerking als een “element in een spelletje van de president, bedoeld om een wig te drijven tussen de AWS en de UW”.

Volgens de traditie geeft de president een leider van de grootste partij de opdracht een nieuwe regering samen te stellen. Maar Kwaiewski heeft gezegd dat hij de vrije hand heeft en een kandidaat kan aanwijzen die naar zijn mening het meest geschikt is. De AWS heeft geen duidelijke kandidaat voor het premierschap: haar leider, Marian Krzaklewski, heeft geen belangstelling voor de functie en een andere kandidaat heeft de AWS nog niet naar voren geschoven. Balcerowicz daarentegen heeft veel belangstelliong voor het premierschap.

Bij de verkiezingen van het afgelopen weekeinde versloeg de AWS, een coalitie van rond veertig rechtse, conservatieve, katholieke en nationalistische groepen, de regerende sociaal-democraten (ex-communisten) met een verrassend groot verschil. De Vrijheidsunie eindigde op de derde plaats.

Krzaklewski zei gisteren deze week met potentiële coalitiepartners te gaan praten over de vorming van een coalitieregering. Daarvoor komt in eerste instantie de Vrijheidsunie van Balcerowicz in aanmerking, en in tweede instantie ook de extreem nationalistische Beweging voor de Wederopbouw van Polen (ROP) en eventueel ook de Poolse Boerenpartij PSL. Volgens de voorlopige uitslag van de verkiezingen kan de AWS rekenen op 199 van de 460 zetels in het nieuwe Poolse parlement. De verslagen SLD zou 163 zetels krijgen, de UW zestig en de PSL 32. De coalitiebesprekingen tussen de AWS en de UW beloven moeilijk te worden. Beide partijen komen voort uit de vroegere volksbeweging Solidariteit, maar ze zijn het op tal van punten oneens over zaken als de privatisering, buitenlandse investeringen, de liberalisering van de buitenlandse handel en de relatie met de katholieke kerk.

De zege van de AWS heeft - zo werd gisteren duidelijk - de voormalige president Lech Waesa een kans gegeven zich weer geheel op de voorgrond van de Poolse politiek te plaatsen. Waesa heeft actief campagne gevoerd voor de AWS van Krzaklewski, zijn opvolger als voorzitter van de vakbond Solidariteit, al is de persoonlijke relatie tussen beiden bepaald niet goed. Gisteren nodigde Waesa de leiders van de AWS en de UW, Krzaklewski en Balcerowicz, uit voor overleg en bood hij aan tussen beiden te bemiddelen.

Onduidelijk is of dat initiatief van hemzelf uitging. Waesa heeft geen enkele officiële functie binnen de AWS. (Reuter, AP, AFP)