Philips-top (1)

De aangekondigde verhuizing van de Philips-top is een symptoom des tijds. Dit fenomeen past in een reeks van symptomen die de laatste jaren zichtbaar worden, met name de sterkere oriëntatie op aandeelhouders en beurs. In het belang van de aandeelhouders wordt in een onderneming gesneden, wordt ze gevierendeeld en in haar geheel of in delen verkocht. Het menselijk kapitaal wordt niet geteld, dat is voor een boekhouder van de koude grond te ingewikkeld (Arjan van Witteloostuijn en Woody van Olffen, NRC Handelsblad, 28 augustus).

Een dergelijke verschuiving is gevaarlijk. Ze ondermijnt een aantal belangrijke waarden die de basis vormen voor gezonde ondernemingen en voor de maatschappij. Ze plaatst het korte termijn eigenbelang van de financiële wereld voorop en houdt geen rekening met de belangen en de vitale kracht van een gemeenschap, die een onderneming in de meeste gevallen is. Ze snijdt de wortels door van de levende onderneming waardoor deze op de langere termijn ten onder gaat.

Ook economisch gezien is het een gevaarlijke ontwikkeling. De studies van prof. H.W. de Jong tonen aan dat het streven naar een maximalisatie van het rendement ten koste gaat van de onderneming. Zijn conclusie was dat de druk van de kapitaalmarkt (de beleggers) een averechtse uitwerking heeft op het prestatievermogen van grote ondernemingen. De teloorgang van de Engelse industrie is hieruit voor een groot deel verklaarbaar.

Philips heeft een stap gezet op weg naar 'winst' op korte termijn en een afbraak van de onderneming op langere termijn. De verhuizing is een symptoom van zijn verandering en tevens een symptoom van een algemene verandering in Nederland en Europa, in de richting van een maatschappij dievoor enkelen een grote verbetering zal zijn en voor velen een gevoelige achteruitgang en dat niet alleen in materieel opzicht.