Op iedere elleboogstoot hoort een straf te staan

Geen voetbalduel of er staan camera's langs de lijn. Wat de scheidsrechter niet ziet, ziet de televisiekijker daardoor vaak wel. De tuchtcommissie zou vaker op basis van tv-beelden moeten rechtspreken.

ROTTERDAM, 23 SEPT. Vooral door het enorme aanbod dat de zendgemachtigden dezer dagen aan rechtstreekse reportages bieden, ontgaat het thuisgebleven publiek bijna niets meer. Door de batterij aan camera's zijn herhaalde en vertraagde beelden te zien van mooie acties en doelpunten, close-up beelden van emoties, maar ook van overtredingen. Grove charges worden aangeboden alsof het een misdaadfilm betreft. Maar voetbal is geen fictie, voetbal is werkelijkheid.

De elleboogstoot behoort tot het arsenaal aan afweermethoden waarover de voetballers kunnen beschikken. Vooral sinds Oranje in april 1993 mede dankzij een elleboogstoot van Wouters op het jukbeen van Gascoigne zich voor het wereldkampioenschap in de Verenigde Staten plaatste, heeft dit wapen een omstreden reputatie. Gesteund door bondscoach Advocaat en in de sfeer van chauvinisme werd de actie van Wouters afgedaan als een bedrijfsongeval. En was het slachtoffer dat zijn jukbeen brak, niet een voetbalcrimineel die de wraakactie zelf had uitgelokt?

Functionarissen die de grenzen van sportiviteit trekken en scheidsrechters zegden toe tijdens het WK van 1994 nauwlettend er op toe te zien dat de spelers zich sportief gedroegen. Maar terwijl de hele wereld dankzij de televisie getuige was van de meest grove overtredingen, keken de scheidsrechters machteloos toe. Zij konden ook niet alles zien wat zich achter hun rug afspeelde. Voor het WK hield de Zwitserse scheidsrechter Röthlisberger nog een pleidooi voor een monitor aan de rand van het veld. Daar kon een official manoeuvres nader bezien en indien nodig ingrijpen.

Röthlisberger zelf werd na een foutieve waarneming in de wedstrijd Duitsland-België naar huis gestuurd en raakte later in opspraak wegens vermeende omkoping. Van monitoren heeft de internationale voetbalfederatie afgezien. Ze zouden de levendigheid en het verloop van de wedstrijd verstoren. Bovendien zou het autoriteitsgevoel van de scheidsrechter aangetast kunnen worden. Niettemin zijn er scheidsrechters die geen bezwaar hebben tegen de steun van tv-beelden. Hun geloofwaardigheid kan er alleen maar van groeien.

Net als de Schwalbe wordt de elleboogstoot niet alleen in Duitsland of andere landen maar ook in Nederland volop in praktijk gebracht. Sinds de vele televisiezenders zich te buiten gaan aan het uitzenden van elk partijtje voetbal - inclusief herhalingen, slowmotionbeelden en analyses -, kan iedereen zien dat het voetbal wordt bevuild. Hoe duidelijk was niet de bult op het voorhoofd van PSV'er Valckx te zien na de duidelijk waarneembare elleboogstoot van de Feyenoorder Cruz. Fris in het geheugen liggen ook de beelden waarop Atteveld van FC Groningen de Ajacied Litmanen een elleboogstoot geeft, de Groninger Veenhof de Ajacied Benni mishandelt, de Feyenoorder Fräser eerst Juventus-speler Zidane en vervolgens Juventus-speler Inzaghi een stoot geeft, en hoe zaterdag de Spartaan Noorlander de PSV'er Cocu in het gezicht slaat. Overtredingen die zich alle onttrokken aan de waarneming van de arbitrage, maar niet aan het oog van de camera.

De scheidsrechters mogen zich nu verheugen in de aanwezigheid van assistent-scheidsrechters die zijn uitgerust met een vlag met een zendertje. Bij een overtreding kunnen ze een ontvanger aan de arm van de scheidsrechter laten trillen. Het is een vooruitgang. Maar nog altijd zien de arbiters niet alles. Vervelend voor hen is dat het publiek thuis zowat alles ziet - en steeds meer.

Toen nog niet alle wedstrijden werden uitgezonden, schermden de topclubs met het argument dat zij meer in beeld kwamen dan kleine clubs. Televisiebeelden mochten niet als belastend materiaal gebruikt worden. Dan zou het strafrecht onderhevig zijn aan willekeur. Nu alle wedstrijd rechtstreeks of in samenvatting wordt vertoond, vervalt dit argument. Spelers die buiten het gezichtsveld van de arbitrage een overtreding maken, blijven vrijuit gaan. Slechts wanneer de scheidsrechter in zijn rapport melding maakt van een overtreding en de dader en zijn club een mondelinge behandeling wil, kunnen beelden ter verduidelijking worden aangewend.

Enige jaren geleden stapte de voorzitter van de tuchtcommissie, mr. Van Oostveen, op omdat hij zich niet langer kon verenigen met de rechtsgang. Hij meende dat wat aan voetbal op de televisie te zien is, geen fictie is maar een getrouwe weergave is van de werkelijkheid. Wanneer iedereen kan zien dat een voetballer een zware overtreding begaat die onbestraft blijft, dan dient er recht te worden gesproken. Een wedstrijd op de buis staat gelijk aan reality-tv, maar weinig voetballeiders die er in willen geloven.