Clinton roept op tot steun hervorming VN

NEW YORK, 23 SEPT. President Clinton heeft gisteren in een toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de wereldleiders opgeroepen akkoord te gaan met het hervormingsplan van secretaris-generaal Kofi Annan.

Clinton vroeg tevens hun instemming met een voorgesteld Amerikaans compromis voor afbetaling van een groot deel van Washingtons schuld aan de VN, die 1,5 miljard dollar bedraagt.

“Zijn blauwdruk is het juiste plan voor de toekomst”, zei de Amerikaanse president over het hervormingsplan van Annan, dat in juli werd gepresenteerd. “De Verenigde Staten steunen zijn leiderschap krachtig”, zei Clinton als een van de eerste sprekers op de jaarlijkse bijeenkomst van VN-leiders. Hij onderstreepte dat zijn regering zich inspant om samen met het Congres te komen tot afbetaling van de Amerikaanse schuld. “Dit jaar hebben we voor de eerste keer dat ik president ben een mogelijkheid het vraagstuk van schulden en verplichtingen voor eens en altijd achter ons te laten”, zei hij. “Ik heb er een prioriteit van gemaakt om samen met het Congres te werken aan samenhangende wetgeving die ons toestaat het grootste deel van onze schulden af te betalen en volledige financiering van Amerika's contributie in de komende jaren te verzekeren.”

Volgens een nog niet helemaal afgerond compromisvoorstel van regering en Congres willen de VS de komende drie jaar 1 miljard dollar afbetalen; de overige vijfhonderd miljoen dollar van de schuld betwist Washington. Vooral de Republikeinen stellen voorwaarden aan de afbetaling en eisen hervormingen. De belangrijkste voorwaarde van het compromisplan is dat de reguliere contributie van de VS aan de VN wordt teruggebracht van 25 naar 20 procent.

“De daden van ons Congres om dit probleem op te lossen wijzen op een sterke verplichting van beide partijen aan de Verenigde Naties en aan onze rol daarin”, zei Clinton gisteren. “Tegelijkertijd kijken we naar de lidstaten om een billijker schaal van contributie aan te nemen.” Tal van lidstaten keren zich tegen de Amerikaanse voorwaarden en eisen dat de VS eerst hun volledige schuld inlossen, zoals gisteren in verscheidene toespraken bleek.

Voor het eerst in de 52-jarige geschiedenis sprak de secretaris-generaal van de VN gisteren als eerste op de jaarlijkse bijeenkomst van VN-leiders. Kofi Annan deed dit om steun te vragen voor zijn hervormingsplan, dat onder meer voorziet in stroomlijning van VN-operaties, vermindering van beheerskosten met dertig procent, opheffing van duizend vacante staffuncties en inkrimping van de begroting. De VN-chef riep de lidstaten op er de komende tijd een “Hervormingsvergadering” van te maken. Voorts vroeg hij “sommigen van u” (lees: vooral de VS) te doen “wat uw wettelijke verplichtingen eisen”: schulden inlossen en toekomstige contributies op tijd betalen “zonder voorwaarden”.

Annan roemde de “buitengewoon genereuze en historisch ongeëvenaarde” donatie van een miljard dollar die mediamagnaat Ted Turner vorige week aan de VN deed voor ontwikkelings- en humanitaire doelen. Annan zag dit als “de meest zichtbare uitdrukking” van “een nieuwe en veelbelovende relatie” met onder andere de particuliere sector. Ook Clinton prees Turner, “een waarlijk vooruitziende Amerikaan”. Clinton onderstreepte dat de VS geloven in de VN-idealen en dat ze de grootste financier zullen blijven.

Volgens VN-diplomaten krijgen de VS het moeilijk om steun te winnen voor zowel hun eigen compromisplan met de Republikeinen als Annans hervormingen. Vrijwel elke lidstaat wil hervormingen, zoals gisteren bleek uit toespraken van Scandinavische, Latijnsamerikaanse en Aziatische landen, maar de opvattingen over de invulling lopen wijd uiteen. De VS willen de uitgaven omlaag brengen, maar de Niet-gebonden landen, vooral de Afrikaanse, willen bijvoorbeeld meer geld aan ontwikkeling uitgeven. De ontwikkelingslanden, die de meerderheid vormen in de Algemene Vergadering, willen bovendien de vijftienkoppige Veiligheidsraad - bestaande uit vijf permanente en tien voor twee jaar benoemde leden - uitbreiden. Japan en Duitsland zijn bereid meer geld uit te geven aan VN-operaties als ze daarvoor een permanente zetel in de Veiligheidsraad krijgen. De VS steunen hun kandidatuur en willen ook nog drie ontwikkelingslanden permanent laten toetreden. Maar hier zijn Italië en een aantal andere landen tegen. Ook zijn er landen die het vetorecht van de vijf permanente leden, de VS, Rusland, Frankrijk, Groot-Brittannië en China, willen bijstellen.