Zuster Ingrid mag ook wel eens een allochtoon zijn

Gisteren kreeg het hoofd drama van John de Mol Produkties een gids uitgereikt, vol met allochtone acteurs en regisseurs. Het argument 'we willen ze wel, maar we kunnen ze niet vinden' gaat niet langer op.

AMSTERDAM, 22 SEPT. Stel, u bent televisiemaker, u hebt net de opdracht gekregen om een nieuwe soap gestalte te geven en u zoekt een ander soort actrice dan de blonde zuster Ingrid uit de serie Medisch Centrum West? Denkt u dan eens aan Yvonne Lawalata of Janis Ooft. Yvonne heeft de opleiding Theater en Drama afgerond, spreekt Engels, Frans, Duits en Brabants, zingt met een altstem en heeft ervaring in het semi-professionele circuit. Janis is naast actrice ook regie- en produktie-assistente, spreekt onder meer Surinaams en deed al diverse screentests voor soaps. Bovendien werd Janis vorig jaar uitgeroepen tot Miss Beautiful Black.

Yvonne Lawalata en Janis Ooft staan in de gids Absolutely Dramatic - een verwijzing naar de Engelse hit-komedie Absolutely Fabulous. De Nederlandse gids staat vol met actrices, acteurs, regisseurs en scenaristen van buitenlandse afkomst. Achterin is een lijst met telefoonnummers van castingsbureaus opgenomen. “Geen enkele omroep kan nu nog zeggen: 'we willen wel allochtonen, maar we kunnen ze nergens vinden' ”, aldus de makers van de gids, de Stichting Omroep Allochtonen (Stoa).

Het verwijt treft vooral de publieke omroep. Want, zo zegt medewerker Yolanda Jansen van de Stoa, met de komst van de commerciële omroepen is het aandeel van allochtonen in Nederlandse drama iets gestegen - al is het nog niet voldoende. “Ik ben eerst gaan kijken of het waar was”, zei Peter Römer daarop. Hij is hoofd drama van John de Mol Produkties en nam gisteren in Amsterdam het eerste exemplaar van de gids in ontvangst. “Het is waar. Maar wij hebben die mensen nooit aangenomen omdàt ze allochtoon waren.”

Dat willen ze ook niet, zo bleek gisteren. Allochtonen willen om hun talent worden gevraagd, niet om hun afkomst. Maar ze rammelen tevergeefs aan de poorten van Hilversum. “Ik heb tientallen brieven geschreven”, aldus een pas afgestudeerde regisseuse. En wordt een allochtone acteur eindelijk gecast, dan speelt hij te vaak een buitenlander, gezien door blanke ogen. Arthur bijvoorbeeld, in de serie Goede Tijden Slechte Tijden. Hij is succesvol, bezit een sportschool en heeft enkel autochtone vrienden. Weliswaar wordt hij af en toe gediscrimineerd door meneer Harmsen, maar dat leidt altijd tot grote verontwaardiging van zijn vrienden. “Ik herken mij daar helemaal niet in.”

In Groot-Britannië hebben de blacks al lang anders stelling genomen, bleek tijdens een debat bij de presentatie van de gids. Filmmaker en redacteur van de Black Film Bulletin Gaylene Gould: “Jonge zwarte filmmakers hebben hun ruggen naar de bestaande instituties gekeerd. Ze willen ons toch niet hebben.”

Het beste voorbeeld was volgens haar een programma op de Engelse zender Channel 4, enige jaren geleden. Het ging over het leven van zwarten over de hele wereld en werd onder meer gepresenteerd door rapper Ice-T. Wel zat er een compleet blank produktieteam achter. “Pas als zwarten zo'n film over blanken in Zuid-Frankrijk mogen maken, ben ik overtuigd. Maar dat is niet zo. Daarom hebben we onze eigen fondsen, onze eigen films, onze eigen distributie. De situatie in Engeland begint langzamerhand op die uit de jaren zestig te lijken.”

Het leidde tot verdeeldheid in de zaal. “We doen het zelf!”, riep filmmaker John Leerdam enthousiast uit. “We zoeken eigen sponsors en maken eigen soaps.” Bijval kwam van acteur Khaled Allam, bekend van Duidelijke taal van Teleac en binnenkort te zien in de serie Moed van de KRO. Allam: “Ik heb een grote rol, maar we redden het niet met één Marokkaanse acteur. We moeten echt samenwerken.” Discjockey, rapper en acteur Bayram Kazakiran zag het niet zitten. “Dat is toch racisme. Natuurlijk, ik vind de Cosby-show ook geweldig, maar die serie is wel ontzettend racistisch. Bovendien: wie kijkt er naar een zwarte soap? Juist. Dat brengt dus nooit genoeg geld op.”