Willem van Manen OVER 25 jaar volharden

Jubileumconcert De Volharding: 29/9 Carré Amsterdam 20 uur.

AMSTERDAM, 22 SEPT. “De ontvangst was gemengd. Je hoorde een gedeelte van het publiek applaudisseren, een gedeelte boe-roepen, maar het klappen zegevierde. Die uitvoering van Louis Andriessens compositie De Volharding op 12 mei 1972, tijdens een 'Inklusief Konsert' in Theater Carré markeert het begin van Orkest de Volharding. De Inklusief Konserten waren een vervolg op de Vietnam-concerten, waaraan kunstenaars belangeloos meewerkten.”

Trombonist en componist Willem van Manen (57) maakt vanaf het begin deel uit van Orkest de Volharding, dat nu zijn 25-jarig bestaan viert. Komende maandag is er in Carré een jubileumconcert, waarbij ondermeer het stuk De Volharding wordt gespeeld en de historische opname, mèt de publieksreacties, op cd wordt gepresenteerd.

“Voor De Volharding benaderde Louis Andriessen indertijd negen blazers: saxofonisten, trompettisten en trombonisten, die deels uit de jazzmuziek en deels uit de klassieke hoek kwamen. Louis zelf speelde piano. Een aantal musici vond het concept van de genre-vermenging zo aardig, dat werd besloten onder de naam Orkest de Volharding door te gaan. Wij wilden de scheidslijn doorbreken tussen 'hoge' en 'lage', tussen deftige en platte muziek. Louis arrangeerde La création du monde van Darius Milhaud, een historische compositie waarin jazzinvloeden toegepast worden binnen een klassiek raamwerk. Vanwege de Création is het orkest vervolgens uitgebreid met een bassist, een hoornist en een fluitist.

“In deze unieke bezetting spelen wij nog altijd. Vanaf het begin hebben wij jonge componisten verzocht speciaal voor onze bezetting stukken te schrijven; Nederlandse componisten, zoals Misha Mengelberg en Guus Janssen, en buitenlandse, zoals de Portugees Amílcar Vasques Dias of de Zweed Klas Torstensson. Gaandeweg werd de muziek echter zo complex, dat we sinds 1989 met een dirigent spelen. In die tijd werd ook de naam Orkest de Volharding ter discussie gesteld. We behielden de naam, want onze muziek heeft vaak iets volhardends, een fysiek element. Daarbij hebben veel van onze stukken een ostinaat karakter. Volharden kan ook slaan op die repetitieve stijl die gedeeltelijk in ons repertoire is terug te vinden. Het verspreiden van hedendaagse muziek voor een zo groot mogelijk publiek en buiten de gevestigde podia - een socialistisch ideaal - onderschrijven wij nog altijd.

“Weliswaar hebben we de eerste paar jaar van ons bestaan veel op politieke manifestaties gespeeld, maar wij zijn niet met het orkest begonnen omdat we zo nodig aan politiek wilden doen, hooguit een beetje aan cultuurpolitiek. Wij zijn democratisch georganiseerd; dat is van meet af aan de opzet

geweest. Alle muzikanten binnen de groep zijn even belangrijk, en iedereen moet het met de repertoirekeuze eens zijn. In de jazzwereld is dat een betrekkelijk normaal verschijnsel, in de klassieke muziek niet. De symfonieorkesten en ook de meeste ensembles hebben nog altijd een hele autoritaire structuur op artistiek gebied.

“In totaal hebben we intussen 170 voor ons geschreven composities op het repertoire. En daar komen er zo'n vijf per jaar bij, zoals Overnight Mail van de Amerikaanse componist Michael Torke, dat tijdens het jubileumconcert in première gaat. We mogen een kwart eeuw oud zijn, maar we voelen ons nog uiterst vitaal. Toekomstplannen zijn er te over: wij bereiden projecten voor met het Scapino Ballet en het Huis aan de Amstel, en in 1999 staat een tragikomisch oratorium van Jacques Bank gepland over de Bijlmermeer.”