'Uitbuiter' en 'ongeleid projectiel' botsen bij IMF

De snel groeiende economieën van Zuidoost- Azië raakten deze zomer in diepe crisis. De klap waarmee hun valuta en beurzen daalden dreunt na op de jaarvergadering van het IMF in Hongkong. Premier Mahathir van Maleisië ging er een harde confrontatie aan met speculant Soros.

HONGKONG, 22 SEPT. George Soros, de speculant-filantroop, en dr. Mahathir Bin Mohamad, de Maleisische premier, slingerden hun beschuldigingen naar elkaar in zorgvuldig gescheiden presentaties. Als in een Aziatisch schimmengevecht verwees Mahathir op zaterdagavond naar Soros als een gewetenloze uitbuiter, terwijl Soros gisteravond Mahathir een ongeleid projectiel noemde.

Mahathirs trots over het Aziatische wonder was diep gekrenkt. Want in de maalstroom van de Aziatische financiële crisis die deze zomer in Thailand begon, verloor de ringgit, de Maleisische munt, twintig procent van zijn waarde en klapte de beurs van Kuala Lumpur in elkaar. De premier wist wel wie hiervoor verantwoordelijk waren. Hij beschuldigde de speculanten al eerder van “crimineel” gedrag, waarbij hij het in het bijzonder had gemunt op George Soros.

Zaterdagavond stond Mahathir, die in de marge van de vergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) had zullen spreken over de 'kansen en uitdagingen' in Zuidoost-Azië, voor het eerst oog in oog met de internationale beleggers van wie volgens hem een aantal in een paar weken zijn levenswerk heeft trachten te slopen. Opnieuw was George Soros het doelwit van zijn toorn. “Ik kan die 'geweldige kerel' met al zijn geld mijn land niet eens uitgooien, ik kan zelfs niet zijn naam noemen.”

Op zondagavond sloeg Soros terug. Voor hetzelfde gehoor van internationale bankiers noemde hij dr. Mahathir “een gevaar” voor zijn eigen land. “Hij gebruikt mij als een zondebok om zijn eigen falen te verhullen”, zei Soros in zijn voordracht. Mahathir richtte zijn aanval op de rijke landen die Maleisië zijn economische succes zouden misgunnen. “We beseften niet hoe dicht we bij een gemanipuleerde crisis waren”, zei hij. Jazeker, hij had zich gevleid gevoeld door de loftuitingen over het succes van de Aziatische tijgers. Maar de tijgers hadden kunnen weten dat die vleierijen niet eeuwig konden duren. Japan, Korea en Mexico waren immers ook onderuit gehaald toen ze het Westen in voorspoed dreigden te evenaren. “De yen werd opgejaagd om de concurrentiekracht van Japan te verminderen.” Korea was de status van ontwikkelingsland ontnomen en Mexico werd “gemanipuleerd” naar een crisis, orakelde Mahathir.

Pagina 13: 'Een recept voor een ramp'

Mahathir: “De economieën van andere ontwikkelingslanden kunnen ook plotseling gemanipuleerd worden en gedwongen te buigen voor de grote fondsmanagers die kunnen besluiten welke mensen welvarend zullen zijn en welke niet. Hun rijkdom komt voort uit de verarming van anderen.”

Maar Maleisië zal zich niet laten dwingen zijn infrastructurele mega-projecten op te geven. Ook al is men in Chicago “gekwetst” dat de Petronas Twin Towers de hoogste gebouwen ter wereld zijn. “Het gaat niet om monumenten maar essentiële infrastructuur.” De afgedwongen koersdaling van de munt had volgens Mahathir slechts tot doel om de uitvoering van “deze grote ideeën” te verhinderen. En de Aziatische landen werden tien jaar in de tijd teruggeworpen door “de verkrachting van de aandelenmarkten”.

Het betoog van Mahathir kreeg al snel het karakter van een requisitoir en het hele publiek zat in de beklaagdenbank. “De maatschappij moet beschermd worden tegen gewetenloze profiteurs”, slingerde de 71-jarige arts de zaal in. Voor het forum waar het geloof in het vrije kapitaalverkeer een manier van leven is zei Mahathir dat de geldhandel “onnodig, improductief en immoreel” is. “Het zou moeten worden gestopt, het zou illegaal moeten worden gemaakt.” Alleen voor handelsfinanciering wilde hij een uitzondering maken.

George Soros maakte zondag korte metten met deze gedachte. “Dr. Mahathir's suggestie om geldhandel te verbieden is zó ongepast dat deze niet serieus genomen kan worden. Het is een recept voor een ramp. Als het kapitaalverkeer werkelijk aan banden zou worden gelegd, zou dat een vernietigend effect op de Maleisische markten hebben. Maar ik denk dat het bluf was.”

Premier Mahathir beschuldigt het Quantum-fonds van Soros ervan gespeculeerd te hebben tegen de ringgit. Maar Soros ontkende dat gisteren in alle toonaarden. “We hebben in de maanden vóór de crisis, van april tot augustus geen ringgit verkocht, we waren zelfs kopers van de ringgit. Maar kennelijk niet genoeg, want de munt ging toch naar beneden.”

Soros gaf in zijn lezing zijn bekende kritiek op een volledig 'laissez-faire' van het vrije markt-kapitalisme. Want dat leidt volgens de man die zijn geld op de internationale financiële markten heeft gemaakt en grote bedragen aan goede doelen uitgeeft tot ongelijkheid, instabiliteit, uitholling van de rol van de staat en ondermijning van de maatschappelijke samenhang.

Filosofisch kwam hij uit bij zijn pleidooi voor een 'open samenleving' van democratie en vrijheid van meningsuiting. Hij zette die af tegen de 'Aziatische waarden' zoals die door Mahathir naar voren worden gebracht als het geheim van het economische succes. Soros noemde de nadruk op Aziatische waarden “een gemakkelijk voorwendsel om democratische aspiraties de kop in te drukken”. De miljardair zei dat hij veel medelijden had met de arme Maleisiërs die getroffen zijn door de crisis, maar in het geheel niet met Mahathir die hij verantwoordelijk stelde voor de crisis in zijn land. “Zijn filosofie van Aziatische waarden staan haaks op mijn filosofie van een open samenleving. Maar wat ik hier zeg zal het Maleisische publiek niet bereiken, want de lokale media worden door Mahathir gecontroleerd.”