Strijd tussen man en vrouw geeft extra dimensie

Bij de Dam tot Damloop, 16,1 kilometer van Amsterdam en Zaandam, is sinds 1995 een bijzondere extra wedstrijd ingebouwd tussen de snelste man en de snelste vrouw. Met als inzet een diamant. Gisteren won de man, de Keniaan Paul Koech, het sieraad ter waarde van 10.000 gulden.

ZAANDAM, 22 SEPT. Er was ongeveer nog één kilometer te lopen toen de Keniaan Paul Koech de eerste vrouw in de wedstrijd, Tegla Loroupe, passeerde. “Hé, wat doe jij nou”, schreeuwde Loroupe naar haar landgenoot. “Kom maar mee”, riep Koech. Natuurlijk lag zijn tempo te hoog voor Loroupe, maar de atlete liep wel zo hard dat ze Koech nog een goedbedoelde tik op zijn rug kon geven. “Volgende keer moeten ze de vrouwen meer voorsprong geven”, zei Loroupe later lachend aan de finish. “Minstens acht minuten.”

Gisteren mochten de vrouwen zes minuten en veertig seconden eerder van start gaan dan de mannen. Dat was het gemiddelde tijdsverschil tussen de winnaar en winnares bij de voorgaande twaalf wedstrijden tussen Amsterdam en Zaandam. De strijd tussen man en vrouw geeft de Dam tot Damloop een extra dimensie. De eerste keer, twee jaar geleden, won de vrouw, Helen Kimayo, en vorig jaar de man, Josphat Machuka. Ook toen was Loroupe de eerste vrouw. Voor de algehele winnaar lag er dit jaar weer, naast de geldprijs van 15.000 gulden, een diamant (waarde 10.000 gulden) klaar.

“Wat moet een man nou met een diamant”, vroeg de kleine Loroupe zich ondeugend af. Winnaar Koech wilde niet zeggen wat hij met de prijs ging doen. “Ik weet het wel, maar dat is privé.” Vrijdag had Koech nog verklaard dat hij er moeite mee zou hebben om van een vrouw te verliezen, maar na zijn overwinning was hij alleen nog maar vol lof over de confrontatie met het andere geslacht. “Die zorgt voor extra motivatie”, zei hij. “Ik was net wat langzamer gaan lopen toen ik gelukkig Tegla in zicht kreeg. Dat gaf me nieuwe lucht.”

Atletenmanager Jos Hermens, verantwoordelijk voor het deelnemersveld, vindt de extra wedstrijd tussen de twee sexen een uitstekend initiatief. “Zo krijgen de vrouwen ook aandacht. Vaak hangt die wedstrijd er maar een beetje bij omdat de beste atletes vrij anoniem tussen de mannen eindigen. En een uitslag met een volgorde van man-vrouw-man-vrouw is natuurlijk prachtig. Andersom, met de vrouw voor de man, zou misschien wat eleganter zijn geweest”, oordeelde Hermens. Na Koech en Laroupe was de derde aankomende Ismael Kirui, een man, en de vierde Helen Kimayo, dus weer een vrouw.

Paul Koech was gisteren een klasse apart. De 28-jarige atleet nam al meteen na de start samen met Kirui voorsprong op de rest van het veld. Maar ook die landgenoot moest hem spoedig laten gaan. In een razend tempo spoedde Koech zich door de gezellige, met veel toeschouwers bezette straten in het parcours ruimschoots naar de snelste tijd die ooit bij een wegwedstrijd over tien Engelse mijlen (16,1 kilometer) is gelopen: 44.44. De winnaar is een van de vele looptalenten uit Kenia. Hij doet amper drie jaar serieus aan atletiek, maar heeft op de baan al de derde tijd op de 10.000 meter achter zijn naam staan. Zoals de meeste van zijn landgenoten moest Koech als kind naar school lopen. Dat deed hij in draf. “Ik moest wel, want ik stond meestal te laat op.”

Ook de tijd van Tegla Loroupe, 51.50, mocht er zijn in Zaandam. Maar twee keer eerder werd er in de historie van de Dam tot Damloop sneller gelopen door een vrouw. De Noorse Ingrid Kristiansen kwam in 1987 op een bijna magische 50,31 uit. Ze bleef destijds slechts 4,24 minuten achter op de eerste man, de Belg Rousseau, maar toen was er nog geen sprake van een wedstrijd tussen de geslachten. De 24-jarige Laroupe had gisteren zeker in de buurt van het record van Kristiansen kunnen komen als er in de eerste drie kilometer, waarin onder meer het passeren van de IJtunnel, harder was gelopen. “Niemand wilde het tempo maken”, legde Laroupe uit.

Relatief gezien was het veld bij de vrouwen nog sterker bezet dan bij de mannen. Zo behoorden onder anderen de olympische marathonkampioene van '96, Fatuma Roba, en de tweevoudige wereldkampioene cross, Darartu Tulu tot de deelneemsters. Maar Loroupe, winnares van de marathons in New York ('94 en '95) en Rotterdam ('97), was al haar prominente concurrentes te snel af. Met name in het tweede deel van de wedstrijd liep ze razend snel.

Toch was het voor Loroupe geen verrassing dat Koech op één kilometer van de finish naast haar verscheen. Een motor met tijdwaarneming had de mini-atlete (1,53 meter, 40 kilo) tijdens de wedstrijd voortdurend op de hoogte gehouden van het verschil met de snelste man. Loroupe loofde na afloop ook uitgebreid de organisatie. Op de finish kwam ze uiteindelijk 26 seconden tekort op Koech. In totaal bedroeg het verschil tussen de winnaar en winnares zeven minuten en zes seconden. Door die marge zullen de vrouwen in vergelijking met gisteren volgend jaar iets meer voorsprong op de mannen krijgen.

Dat de twee koplopers nog wat naar elkaar konden roepen in de laatste kilometer gaf de indruk dat ze zonder al te veel moeite hun prestaties leverden. Koech en Loroupe gedroegen zich na afloop ook niet als winnaars. De smaakmakers van de prachtige wedstrijd waren de bescheidenheid zelve en hadden er geen moeite mee om zich na hun topprestaties achter een paar auto's op straat om te kleden.