IMF wil totaal vrij kapitaalverkeer

HONGKONG, 22 SEPT. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) moet een volledige liberalisering van het internationaal kapitaalverkeer voorbereiden, ondanks de recente financiële crisis in enkele Zuidoost-Aziatische landen. Het beleidsbepalende Interim-Comité heeft hierover gisteren bij het begin van de jaarvergadering van IMF en Wereldbank een speciale verklaring aanvaard.

Liberalisering van het kapitaalverkeer en de financiële crisis in met name Thailand waren gisteren belangrijke onderwerpen in het Interim-Comité van ministers van Financiën en bankpresidenten. De Maleisische premier Mahathir trok zaterdag aandacht met een pleidooi voor het aanpakken van speculanten door een verbod op alle internationale geldhandel die geen verband houdt met handelstransacties. Zijn opmerking leidde vanmorgen een nieuw dieptepunt in voor de ringgit, de Maleisische munt. De Maleisische minister van Financiën, Anwar Ibrahim, verzekerde gisteren dat de regels voor de geldhandel “geen enkele verandering” zullen ondergaan.

Het opmerkelijke betoog van Mahathir op een Wereldbank-seminar kreeg gisteren geen enkele steun van andere landen, al gaven de ontwikkelingslanden (in de zogenoemde Groep van 24) wel uiting aan hun ongerustheid over speculatieve activiteiten op de financiële markten.

Afgelopen voorjaar kreeg het IMF-bestuur al opdracht te werken aan uitbreiding van de bevoegdheden van het fonds tot het kapitaalverkeer (beleggingen en kredieten). Dit resulteerde gisteren in een speciale verklaring, waarin voor het eerst de uitgangspunten zijn geformuleerd. Volgens de verklaring kunnen door een vrijer kapitaalverkeer de besparingen productiever worden gebruikt, wat de economische groei in de wereld bevordert. In de belangrijkste industrielanden, waaronder die van de Europese Unie, bestaat al vrij kapitaalverkeer.

Het gaat om een van de belangrijkste wijzigingen van de reglementen van het IMF sinds de oprichting van deze Bretton-Woodsinstelling in 1944. Lidstaten hebben dan straks toestemming van het IMF nodig om het kapitaalverkeer te beperken.

Pagina 13: Tempo vrijmaking mag verschillen

Het IMF gaat nu alleen over de transacties via de lopende rekening van de betalingsbalans, dat wil zeggen betalingen voor import- en exporttransacties.

IMF-topman Camdessus zei te verwachten dat het ontwerp-amendement bij de voorjaarsvergadering in april gereed is. Na goedkeuring moet dan nog parlementaire ratificering volgen. Volgens de Nederlandse minister Zalm blijven directe buitenlandse investeringen van ondernemingen buiten de regeling.

Volgens de speciale verklaring moet de liberalisering van het kapitaalverkeer op een “ordelijke wijze” verlopen. Mede om aan bezwaren van ontwikkelingslanden tegemoet te komen kan het tempo per land verschillen. Het IMF zal een “flexibel” beleid voeren, waarbij rekening wordt gehouden met de omstandigheden van individuele landen. Zo wordt verwezen naar de onrust op de financiële markten in Zuidoost-Azië, waar valuta's en beurzen instortten. Deze onrust heeft volgens de speciale verklaring duidelijk gemaakt dat liberalisering van kapitaalverkeer gepaard moet gaan met een reeks structurele maatregelen, waaronder versterking van de financiële sector in de landen. Daarnaast moet er een gezond macro-economisch en wisselkoersbeleid zijn.

In de slotverklaring van het Interim-Comité wordt over dit laatste opgemerkt dat uit de crisis in Zuidoost-Azië blijkt dat groeiende kapitaalstromen een aanpassing van wisselkoersarrangementen kunnen vereisen. Dit is een indirecte verwijzing naar de munten in de regio, die aan de Amerikaanse dollar waren gekoppeld.

Volgens het Interim-Comité heeft het IMF in de Thaise crisis “snel en effectief” geantwoord met een hulppakket van 17,2 miljard dollar, waaraan het fonds zelf bijna een kwart bijdroeg. Hierbij werd voor het eerst gebruik gemaakt van versnelde procedures die na de Mexico-crisis van eind 1994 zijn ontwikkeld. Verschillende ministers waarschuwden gisteren dat een te gemakkelijke noodhulp aan landen in crisis particuliere beleggers tot te grote risico's kan verleiden. Een hoge IMF-functionaris onderstreepte afgelopen weekeinde dat naar een procedure wordt gezocht die ervoor zorgt dat particuliere beleggers in de lasten delen.

De crisis in Zuidoost-Azië onderstreept volgens het Interim-Comité het belang van openheid en transparantie in het economisch beleid van landen, die nodig zijn voor geloofwaardigheid en vertrouwen. Aan de IMF-staf is gevraagd op dit punt een 'code' op te stellen. Ook moet de gegevensverstrekking door landen verder worden verbeterd. Zo ligt een Amerikaans voorstel op tafel om de publicatie van termijnposities van landen in valuta in de IMF-standaard op te nemen. Slechts enkele landen doen dat nu reeds. Thailand had deze gegevens niet gepubliceerd, waardoor de deviezenreserves minder groot waren dan uit de cijfers viel op te maken. Eerder werd al bekend dat zowel het IMF als de Wereldbank Thailand een jaar geleden heeft gewaarschuwd.