Een bisschop in een huis van de zonde

Zonder gedragswetenschappers kom je tegenwoordig als tv-programmamaker niet ver meer.

Waarom slaan we elkaar op straat de hersens in? Waarom houden we nog maar zo kort van elkaar? Waarom krijgen we zelfs een hekel aan onszelf? Vraag het de gedragswetenschapper. Niet dat hij het weet, maar hij doet in ieder geval alsof.

In Buitenhof kwam de criminologe J. Junger Tas vertellen dat de moord op Meindert Tjoelker te wijten is aan groepsgedrag, verlies aan zelfcontrole en drankgebruik. Het klonk aannemelijk, maar we hadden het zelf al bedacht. Ook de Pavlov-reactie van burgemeester Apotheker van Leeuwarden konden we dromen: meer geld voor de politiebegroting. Zou hij minister Dijkstal al kunnen vertellen hoeveel dienders hij op dit moment precies in dienst heeft?

Noorderlicht, het wetenschapsprogramma van de VPRO, boog zich over het verschijnsel van de 'posttraumatische stress-stoornis'. Is iemand af te helpen van de steeds terugkerende herinneringen aan een gruwelijke gebeurtenis in zijn leven? Het zou kunnen met de EMDR-methode ('Eye Movement Desensitization and Reprocessing'). De patiënt haalt zich daarbij zijn traumatische ervaring voor de geest, terwijl hij met zijn ogen de vingers van de therapeut volgt die vlak voor zijn gezicht heen en weer gaan.

Zo zou je in drie sessies van anderhalf uur je trauma's kunnen kwijtraken. De Amerikaans-Nederlandse psychiater Bessel van der Kolk zweert bij deze methode. Trauma's plegen volgens hem in de rechterhersenhelft te zetelen, en met die vingerbewegingen breng je de informatie van de ene naar de andere hersenhelft.

Het klonk naar pseudo-psychiatrische vingervlugheid, maar ik ben dan ook geen gedragswetenschapper. Ook vroeg ik me af of deze methode inhoudt dat toeschouwers bij tenniswedstrijden op deze manier van hun trauma's kunnen worden afgeholpen, mits ze de wedstrijden ter plekke volgen (een tv-toeschouwer beweegt zijn hoofd niet heen en weer).

Nee, ik spot niet, want Van der Kolk voegde er zélf aan toe dat Zoeloes in Natal hetzelfde effect bereiken door tijdens het dansen van het ene op het andere been te springen. Dat is hún manier om onaangename informatie te verwerken. Als dat waar is, is er niet alleen voor de tennisliefhebber, maar ook voor de beoefenaar van menige moderne westerse dans nog hoop.

De slimste man van het weekeinde, slimmer dan al die gedragswetenschappers tezamen, zat in Kruispunt, KRO's kerkelijke rubriek. Het was meneer Tholen, een zwarte, besnorde bordeelhouder in Roosendaal. Hij had bisschop Muskens met een cameraploeg over de vloer. De bisschop laat zich sinds kort ook inschakelen voor de strijd tegen de internationale vrouwenhandel.

Muskens werd ondervraagd in Tholens huis van de zonde, terwijl achter hem de wazige contouren zichtbaar waren van een donkere prostituee in witte decolleté. “Hoe voelt u zich hier?” vroeg de interviewer. “In jullie gezelschap voel ik me veilig”, huiverde de bisschop, “anders zou ik hier niet komen.”

Gelukkig voelde de bordeelhouder de ongemakkelijkheid van de situatie voor de bisschop feilloos aan. Hij zette een schitterend charme-offensief in.

“Ik ben trots om deze meneer hier te zien”, riep hij uit.

“Hij is tegen de vrouwenhandel”, wierp de interviewer tegen.

“Ik ben er tweehonderd procent vóór om de armoede uit te bannen”, ontweek de bordeelhouder.

“Bisschop Muskens vindt dat u geen geld mag verdienen aan vrouwen.”

“Ik heb een vergunning van de overheid. Ik werk met legale dames. Ik betaal belasting.”

“En uw collega's dan die met illegale vrouwen werken?”

“Die moeten ze oppakken! Want je moet een mens waardig behandelen.”

De bisschop keek hem dankbaar aan. Hij besefte dat hij een geestverwant had aangetroffen op een plek waar hij dat nooit van had verwacht. Waar de legale prostitutie al niet goed voor is.

Trouwens, nu we het toch over prostitutie hebben: is dat eigenlijk niet de oudste EMDR-methode van de wereld? De prostituee als vingervaardige therapeut - die meneer Tholen kon het zelf bedacht hebben.