Zelfstandig bestuursorgaan in de Grondwet

DEN HAAG, 20 SEPT. Zelfstandige bestuursorganen krijgen een eigen plaats in de Grondwet. Daarbij wordt vastgelegd dat het oprichten van zo'n 'verzelfstandigde rijksdienst' steeds bij wet moet worden geregeld.

Verankering in de Grondwet is nodig omdat het zelfstandig bestuursorgaan geleidelijk aan een steeds grotere plaats in het staatsbestel is gaan innemen. De Grondwet geeft daardoor weer een compleet en actueel beeld van de bestuursorganisatie op rijksniveau, aldus minister Dijkstal (Binnenlandse Zaken) in de toelichting bij het wetsvoorstel dat hij gisteren naar de Tweede Kamer zond.

Zelfstandige bestuursorganen zijn niet hiërarchisch ondergeschikt aan een minister. Deze zelfstandige bestuursorganen hebben een aanvullende plaats in het Nederlandse staatsbestel. Het gaat daarbij onder meer om het Commissariaat voor de Media, de Verzekeringskamer, het Loodswezen, Informatie Beheer Groep, maar ook om huurcommissies. Nederland telt er zo'n zeshonderd met een gezamenlijke jaaromzet van 160 miljard gulden, waarin 130.000 mensen een baan hebben.

In het gisteren ingediende wetsvoorstel wordt voorgeschreven dat van elk zelfstandig bestuursorgaan wettelijk geregeld moet worden wat de inrichting, samenstelling en bevoegdheden ervan zijn en hoe het toezicht is geregeld. Daardoor is het parlement gedwongen om elke keer te besluiten de ministeriële verantwoordelijkheid te beperken, wat het gevolg is van de instelling van zo'n bestuursorgaan.

Het kabinet is ook bezig met de voorbereiding van een Kaderwet zelfstandige bestuursorganen. Hoewel de voorgestelde grondwetsbepaling niet tot een dergelijke kaderwet verplicht, acht de regering het wenselijk dat er algemene regels over zelfstandige bestuursorganen tot stand komen. Via zo'n kaderwet, kunnen minimumeisen aan de zelfstandige bestuursorganen worden gesteld.