Wachten op herstel van ingestorte markt duurde voor papierdivisie te lang; 'Fusie tussen KNP en BT is niet mislukt'

Koninklijke KNP BT verkoopt zijn papierproductie aan het Zuidafrikaanse concern Sappi. Het sukkelende papier had een dominante negatieve invloed op de goedlopende delen van het bedrijf die nu versneld kunnen groeien. Toch weigert topman De Wit de fusie van 1993 als mislukt te betitelen.

AMSTERDAM, 20 SEPT. Papier- en handelsconcern KNP BT kan de 'P' gevoegelijk uit zijn schrappen. Met de deze week bekendgemaakte verkoop van de papierdivisie KNP Leykam aan de grote Zuidafrikaanse papierfabrikant Sappi heeft KNP BT definitief afscheid genomen van de papierfabricage. Tot eind 1999 mag het Nederlandse concern het belang van 15 procent in Sappi, dat het als gedeeltelijke betaling voor KNP Leykam krijgt, niet verkopen. Daarna zullen de aandelen Sappi geleidelijk van de hand worden gedaan. “Het is voor ons geen strategische investering”, bekent Frank de Wit, KNP BT's bestuursvoorzitter.

De woorden doen uit de mond van De Wit zacht gezegd wat merkwaardig aan. De topman is immers zelf groot geworden in de papierindustrie. Doet het hem geen pijn daar nu zo abrupt afscheid van te nemen? Heeft hij met het besluit tot verkoop niet een beetje zijn eigen afkomst verloochend? De Wit: “Ik zit sinds 1980 in de papierindustrie. Papiermaken is een prachtig vak. Alleen is het in die industrie op dit moment verschrikkelijk moeilijk om voldoende geld te verdienen.”

De slechte resultaten, geweten aan grote overcapaciteit in de Europese papierfabricage, waren de voornaamste reden voor het afstoten van KNP Leykam. De kwakkelende papierdivisie werkte verlammend op het totale concern en het bestuur van KNP BT stond al geruime tijd bloot aan kritiek van beleggers voor wie de sterk achterblijvende beurskoers een bron van ergernis vormde.

De Wit is het absoluut oneens met critici die beweren dat de verkoop van Leykam bewijst dat de fusie van begin 1993 tussen KNP, VRG en Bührmann-Tetterode (en later het Oostenrijkse Leykam) is mislukt. “Men haalt twee dingen door elkaar. Onze slechte performance in papier heeft niets te maken met de fusie. Niemand kon destijds voorzien dat het in de papiersector zo slecht zou gaan.”

De fusies hebben drie ondernemingen opleverd waarvan er twee, Handel en Verpakkingen buitengewoon succesvol zijn. En in papier doen we het niet slechter dan anderen. Het beroerde is alleen dat je in de papier in een downcycle zit terwijl er sprake is van een beurshausse.''

Waarschijnlijk mede om de kritiek van beleggers en media te pareren omschreef De Wit deze week de verkoop van de papierpoot aan de Zuidafrikanen (die de boekwaarde van circa 1,5 miljard gulden betalen) als een 'werelddeal'. Er zijn voorzichtige tekenen dat de papierindustrie zich volgend jaar al herstelt en dat zou volgens sommige analisten voor KNP BT een geweldig winstpotentieel hebben ingehouden. Had KNP BT, om een betere verkoopprijs te krijgen, niet beter even kunnen wachten met de verkoop totdat de papiersector uit het dal was gekropen?

De Wit: “De papierindustrie zal zich ongetwijfeld eens herstellen, we kunnen alleen slechts raden wanneer. Wij konden niet langer wachten. Het tijdstip van verkoop heeft meer te maken met de noodzaak om fondsen vrij te maken voor acquisities in onze veel beter renderende verpakkings- en handelsdivisies. Het was nu mogelijk het in KNP Leykam geïnvesteerde vermogen in één klap vrij te maken. Het Sappi-alternatief kwam het meest tegemoet aan onze doelstellingen.”

De Zuidafrikanen waren niet de eersten met wie KNP BT om tafel zat om over een oplossing voor de slechtlopende papierdivisie te praten. “We hebben met vier (welke wil De Wit niet verklappen, red.) partijen van gedachten gewisseld over een bundeling van productiecapaciteiten”, zegt De Wit. “Daarbij lagen alle opties open: van minderheidsparticipatie en meerderheidsbelang tot totale verkoop. Ons uitgangspunt was dat een oplossing goed moest zijn voor KNP Leykam en voor de papierindustrie in haar geheel. De continuïteit van het bedrijf moest verzekerd zijn.”

Volgens De Wit is dat laatste onder de hoede van Sappi zeker het geval. Hij is niet bang voor nadelige gevolgen voor de werkgelegenheid bij Leykam, waar nog4300 mensen werken. “KNP Leykam is bijna klaar met een ingrijpende efficiencyverbetering. Wij hebben fors, voor ruim 1 miljard gulden, geïnvesteerd in nieuwe papiermachines. Ik denk dat wij het bedrijf buitengewoon schoon opleveren: er staat geen man te veel meer aan de machines. En Sappi, dat internationale schaalvergroting nastreeft, ziet er wel brood in: zij verwachten door de transactie 100 miljoen dollar per jaar aan synergievoordelen.”

De verkoop van de papierdivisie moet eind dit jaar een feit zijn. De Wit kan zich niet voorstellen dat het boekenonderzoek of andere omstandigheden nog roet in het eten zullen gooien. Daarna beschikt KNP BT (dat rond die tijd zijn naam sowieso zal veranderen wegens te grote gelijkenis met post- en telecomconcern KPN) over een investeringruimte van in totaal bijna 2 miljard gulden. Dat geld dient drie doelen: verbetering van de balansverhoudingen (de verhouding vreemd/eigen vermogen verbetert van 70 naar 32 procent; versnelde groei in de resterende divisies verpakking en distributie (handel); en inkoop van eigen aandelen om verwatering door conversie en het uitoefenen van opties te compenseren.

De Wit heeft al wel een lijstje liggen met namen van potentieel over te nemen bedrijven, maar hij wil daarover weinig kwijt. “Of de betrokkenen weten het nog niet, of ze zijn te duur, of ze zijn nog helemaal niet te koop.”

In de verpakkingssector wil KNP BT vooral zijn positie versterken in Oost-Europa en met name in Polen en Tsjechië. Bij de kantoorartikelen (van schrijfpapier tot computers en meubilair) wil het concern na de recente expansie in de VS het accent weer iets verleggen naar Europa. “Die markt is nog zo versnipperd. Wij staan pas aan het begin bij de opbouw van een Europees netwerk voor kantoorartikelen.”