Lang vruchtbare vrouwen kunnen zeer oud worden

Vrouwen met een late menopauze hebben een grotere kans om erg oud te worden. Dit concluderen drie onderzoekers van de Harvard Medical School in Boston uit een studie van vrouwen die in 1896 zijn geboren (Nature, 11 september).

Ze vergeleken 78 nog levende vrouwen (die dus nu de 100 gepasseerd zijn) met een groep van 54 vrouwen met het zelfde geboortejaar maar met het sterfjaar 1969. De medici verzamelde de informatie over de tweede groep via getraceerde familieleden en medische dossiers. Tussen de groepen waren geen significante verschillen in operaties aan de baarmoeder, sterfte van echtgenoot, religie, opleiding, ras of kinderloosheid. De groep honderdjarige vrouwen bleek vier keer zo vaak nog kinderen na hun veertigste te hebben gekregen als de vrouwen die al op hun 73ste waren gestorven.

De drie Harvard-onderzoekers (Thomas T. Perls, Laura Alpert en Ruth C. Perls) verklaren dit opmerkelijke feit met een evolutionaire theorie. Ze opperen dat een late menopause samengaat met genen die de veroudering 'vertragen'. Want vrouwen met een lager sterfterisico door zwangerschap op latere leeftijd (omdat ze minder snel verouderen dan anderen) hebben evolutionair voordeel bij een latere menopause, omdat ze dan meer kinderen kunnen krijgen en hun genen zich dus beter verspreiden onder de bevolking.

Zonder de genen die veroudering vertragen werkt een late menopauze juist negatief op het voortplantingssucces. Want er is (onder primitieve omstandigheden) een leeftijd waarop het evolutionaire voordeel van een nieuwe zwangerschap, en dus op meer kinderen, voor een vrouw niet meer opweegt tegen het risico dat ze bij die zwangerschap of bevalling om zal komt. Hoe hoger de leeftijd hoe groter die kans. En een 'premature' dood van de moeder verkleint de overlevingskansen van de eerder gekregen kinderen.

Er zijn meer aanwijzingen voor het verband tussen het tijdstip van menopause en veroudering. Ook bij fruitvliegjes is vastgesteld dat het vermogen om laat in het leven nog eitjes te produceren samengaat met een langere levensduur. En vrouwen die om medische redenen extra oestrogeen slikken blijken minder vaak de ziekte van Alzheimer te ontwikkelen.