Windows 98

Twee jaar geleden lanceerde het softwarebedrijf Microsoft met veel bombarie het besturingssysteem Windows 95. Op de consument moet deze hype weinig indruk hebben gemaakt, want op de helft van alle pc's staat nog steeds het oude Windows (3.1). Inmiddels is Windows 95 hoognodig aan vernieuwing toe. Voorjaar 1998 wordt de nieuwe versie Windows 98 verwacht. De introductie van het besturingssysteem heeft vertraging opgelopen omdat het over het oude Windows 3.1 geïnstalleerd moet kunnen worden.

Eigenlijk was Windows 95 al bij de introductie in 1995 verouderd. Hoewel twee jaar geleden het Internet zich reeds in een grote populariteit mocht verheugen, zat er geen navigatieprogramma (browser) voor het World Wide Web bij Windows 95. Dat gemis wordt in Windows 98 ruimschoots goedgemaakt. De browser zal volledig met het besturingssysteem worden geïntegreerd. Op het bureaublad kunnen Web-pagina's worden weergeven als zwevende deelvensters (frames). Ook het bestandsbeheer oogt anders. Navigeren langs de vele bestandsfolders wordt een stuk eenvoudiger. Zoals in een browser met een simpele muisklik naar de laatst bekeken pagina kan worden teruggekeerd, zo kan heel snel tussen folders worden geschakeld. Al deze opties zijn overigens ook beschikbaar voor gebruikers van Windows 95. De browser Internet Explorer 4.0 - die eind september officieel zal verschijnen - biedt in combinatie met Windows 95 precies dezelfde mogelijkheden. Deze integratie is overigens een puur defensieve zet van Microsoft. In zekere zin reduceert het Web het belang van besturingssystemen, programma's die de interne werking van computers regelen. Met de komst van computernetwerken enkele jaren terug was het noodzakelijk dat op alle aangesloten pc's dezelfde besturingssoftware stond omdat bestandsformaten (documenten van tekstverwerkers en rekenprogramma's) anders moeilijk waren uit te wisselen. Tegenwoordig is de lingua franca van computernetwerken de Hypertext Markup Language (HTML). Zolang browsers HTML herkennen, maakt het niet uit op welk besturingssysteem zij draaien. HTML wordt namelijk als een soort dekkleedje over het besturingssysteem gelegd. Het gaat nog veel verder: Geen mens tikt straks nog een rapport op een tekstverwerker, maar zal een HTML-opmaakprogramma gebruiken. Met de integratie van het Web en Windows hoopt Microsoft te voorkomen dat gebruikers op andere besturingssystemen overstappen.

Het besturingssysteem zelf krijgt ook een onderhoudsbeurt. Een van de grootste frustraties van Windows 95 is dat het erg veel tijd nodig heeft om op te starten. Afsluiten doet Windows 98 sowieso sneller, ongeacht welke hardware wordt gebruikt, maar ook het opstarten moet straks veel vlotter verlopen. Toekomstige pc's zullen straks in een diepe slaap kunnen worden gebracht, waaruit zij in een oogwenk ook weer kunnen ontwaken.

In Windows 98 zal ook ondersteuning worden geboden voor de zogenoemde universele bus. Met Windows 95 beloofde Microsoft pc-gebruikers plug & play: randapparaten zouden gebruiksklaar kunnen worden aangesloten. Dat blijkt in de praktijk flink tegen te vallen. Met de nieuwe universele toegangspoort voor randapparatuur hoeft de kast van de pc niet meer opengemaakt te worden. Apparatuur kan worden verwisseld zonder dat de pc opnieuw gestart hoeft te worden. En kan bij de huidige pc's maar een gering aantal randapparaten worden aangesloten, met USB kunnen in een lusstructuur makkelijk 127 apparaten aan elkaar worden gekoppeld. Omdat USB een eigen stroomvoorziening heeft, kunnen sommige apparaten zonder externe voeding worden aangesloten.

Onder Windows 98 wordt tevens een nieuwe schijfboekhouding geïntroduceerd. Op iedere pc houdt de File Allocation Table (FAT) bij waar op de harde schijf bestanden zijn weggeschreven en waar zich vrije gedeelten bevinden. Hiertoe is de schijf onderverdeeld in kleine mootjes of clusters van enkele kilobytes, afhankelijk van de omvang van de schijf. Bij harde schijven van meer dan 1000 megabyte (1 gigabyte) is die cluster 32 kilobyte groot. Ook een klein bestand van 5 kilobyte eist in dat geval de volledige 32 kilobyte voor zich op. Op die manier blijft veel ruimte onbenut en is de harde schijf al gauw vol. De nieuwe FAT32 structuur verdeelt de harde schijf in mootjes van 4 kilobyte (in elk geval bij harde schijven tot 8 gigabyte), waardoor Windows wat ruimer in zijn jas kan gaan zitten. Helemaal probleemloos zal deze migratie vermoedelijk niet verlopen, want niet alle softwareprogramma's weten raad met de nieuwe schijfboekhouding. Zo zijn nog wel meer problemen te verwachten: Windows 98 draait volgens de laatste berichten pas echt lekker wanneer de pc een werkgeheugen heeft van 48 megabyte, terwijl op dit moment 16 megabyte de standaard is. De testversies die onlangs verspreid zijn, zijn op sommige pc's dan ook zo traag als bagger. Velen zullen hun pc opnieuw moeten laten 'upgraden'.

Om de compatibiliteit met oudere, zogenoemde 16-bit Windows-programma's te waarborgen (programma's die commando's van 16 tekens verstaan, Windows 95 herkent commando's van 32 tekens) zijn er concessies gedaan aan de stabiliteit, iets dat Windows 95-gebruikers maar al te goed weten als hun pc weer eens vastloopt. Windows 98 zal daarin weinig verandering brengen, omdat de kern van het besturingssysteem niet wordt aangepast. In Windows NT - het besturingssysteem dat Microsoft heeft ontwikkeld voor krachtige computers - zijn aparte adresruimtes gereserveerd voor oudere 16-bit programma's. In Windows 95 moeten 16-bit applicaties één adresruimte delen. Een vastgelopen programma kan daardoor in principe alle andere actieve 16-bit programma's meeslepen. Het is dat Windows NT forse eisen stelt aan de computer, anders draaide dit solide besturingssysteem allang op consumenten-pc's.