Vluchtig opera voor beginners

Opera Compact: Die Zauberflöte, morgen, Ned.3, 17.30-17.59u.

Herhaling donderdag 25 september 13.08u. Rigoletto 27 september; Tosca 4 oktober; Pelléas et Mélisande 11 oktober. De uitzendtijdstippen zijn altijd dezelfde, herhalingen steeds op de volgende donderdag.

Begeleidend boekje met cd (prijs 39,90 gulden) bij boek- en muziekhandel en bij RVU Postgiro 66888.

Opera is steeds populairder in ons land, zeker na de opening van het Amsterdamse Muziektheater in 1986. Die populairiteit van opera bestaat echter vooral onder de operaliefhebbers, de kenners van het genre, die graag en veel naar voorstelingen gaan en thuis opera genieten via cd, radio en tv.

Belangstelling voor opera bestaat bij een veel grotere groep, alleen weet men meestal niet zo goed waar men moet beginnen. Zulke mensen houden van een cd met losse aansprekende nummers uit verschillende opera's van de drie tenoren Luciano Pavarotti, Placido Domingo en José Carreras. Ook houden ze van de Triomfmars uit Aida en het Slavenkoor uit Nabucco. Maar wat als ze nu eens voor het eerst een hele opera willen zien of beluisteren?

Voor zulke mensen zendt de RVU de komende weken vier programma's uit in de serie Opera Compact waarin men in minder dan een half uur een indruk krijgt van een opera. Zoals van Mozarts Die Zauberflöte, de eerste uitzending morgen. Aan het begin daarvan zien we de Amsterdamse Stadsschouwburg bij nacht en ontij - binnen waart een schim rond, het spook van de opera, dat zich heeft verschanst op de zolder boven de zaal, waar talloze opera's werden gespeeld, tot het Muziektheater werd geopend.

Het spook blijkt Lieuwe Visser, zelf operazanger. Hij heeft een bordkartonnen theatertje, waarin - o wonder! - Die Zauberflöte zich afspeelt. Visser vertelt het verhaal en illustreert dat met beelden uit een echte voorstelling van Die Zauberflo. Ze werden ooit door de KRO gemaakt bij Opera Forum, dat inmiddels is vervangen door de Nationale Reisopera. De muzikale fragmenten worden omwille van de tijd telkens afgekapt, ook het spectaculairste en aansprekendste nummer, de coloratuuraria van de Koningin van de Nacht Der hölle Rache kocht in meinem Herzen.

De vluchtige compactheid van die tv-uitzendingen wil de RVU wat compenseren met het boekje Opera Compact, waarbij ook een gelijknamig cd'tje hoort met fragmenten uit de vier opera's. Het is jammer dat het sympathieke educatieve doel hier strandt in 88 pagina's met teksten over de geschiedenis van de opera en overzichten van opera's en zangers die erg flodderig in elkaar zijn gezet. Wie ook maar iets van opera afweet kan de fouten zó aanwijzen.

Juist de pretentie om een allereerste kennismaking met opera op de goede manier te begeleiden verdient een degelijker aanpak. Het begin van de operageschiedenis, 400 jaar geleden in Florence, wordt op verantwoord wetenschappelijke wijze nogal compleet verteld. Maar het verhaal over de recente Nederlandse operahistorie is of te gedetailleerd of te schetsmatig. Waarom wel bij Opera Forum het vertrek gemeld van zakelijk directeur Chris Burgers (1973), terwijl bij de Nederlandse Opera de namen van Jan van Vlijmen en Pierre Audi niet eens worden genoemd?

Waarom staat Jo Vincent hier tussen 38 'beroemde operazangers' terwijl ze slechts in één opera (Le nozze di Figaro) optrad? De inhoud van 52 'beroemde opera's' wordt slecht of soms fout naverteld in enkele zinnen, terwijl het beter was duidelijk te maken wat er nu bijzonder aan is. La bohème zou eindigen met de dood van Mimi “in de armen van haar geliefde.” Mimi overleed juist niet in Rodolfo's armen en hij was ook juist niet meer haar geliefde. Juist dát maakt de dood van Mimi zo zielig.