Verliefd op een kust

Martine d'Astier (samenstelling): Lartigue's Riviera. Flammarion, 143 blz. ƒ 78,30

'Mij interesseert geluk. Geluk is in de lucht, dus overal. Als je er niet als een wilde achteraan holt, kom je het vanzelf tegen. Iedere dag en binnen handbereik. Het wacht er op om gepakt te worden.'

Ziehier in het kort de overzichtelijke levensfilosofie van Jacques-Henri Lartigue (1894-1986), kind uit een zeer welgestelde Franse familie en een van de grootste fotografen ooit. Hij had het voorrecht te leven tussen the rich and famous die tijdens het interbellum de Franse Rivièra als speeltuin hadden. Hoewel Lartigue op vele plaatsen in Frankrijk fotografeerde, was de gebenedijde Azurenkust de regio waar hij zijn roem verwierf. Hij verhief het kiekje tot kunst. Op zijn zevende verjaardag kreeg hij een camera van zijn vader - zelf een verdienstelijk fotograaf - die de kleine man de beginselen van het vak leerde. De jeugdige Jacques-Henri bouwde vanaf toen een oeuvre op dat inmiddels Frans nationaal bezit is geworden.

Toen hij op tweeënnegentigjarige leeftijd stierf, bezorgden zijn 275.000 foto's hem een plaats tussen de allergrootsten van zijn kunst. Hij maakte de vrolijke naoorlogse veranderingen van de jaren twintig en dertig mee: weg met de formele donkere kleding, leve het witte zomertenue, de gestreepte vissershemden, de losse jasjes en de espadrilles. Het leven van de elegante beau monde, waar Lartigue zelf toe behoorde, was één groot feest. Men liet zelfs eigen auto's maken. Lartigue schreef in zijn dagboek van 10 mei 1921 over zijn nieuwe 35 CV Peugeot: 'Een auto te bezitten is een wonder in dit landschap. De rit naar Cannes over de nauwe, verlaten weg die via Golfe Juan de kustlijn volgt, is beeldschoon. De bewegingloze zee die zich bij zonsondergang in slaap wiegt, de ogen nog geopend...' Vanzelfsprekend is van dit reisje een foto, zij het een weinig bekende.

Beroemder waren zijn autochromen Storm over de Promenade des Anglais en Bibi met zonnehoed op Eden Roc. Bibi was Lartigue's eerste vrouw. Na hun scheiding had hij een drie zomers durende verhouding met de beeldschone Renée Perle en trouwde tenslotte in 1942 voor de tweede maal, met Florette. Lartigue probeerde, toen hij in 1919 met Bibi trouwde, als kunstschilder in hun levensonderhoud te voorzien. Zonder succes, hij bleek een middelmatig talent. Hij was nog onbekend met zijn werkelijke gave, maar viel, zoals het hoort bij mensen met een onverwoestbare opgewektheid, met zijn neus in de boter: tegen een riant salaris diende hij voor een filmmaatschappij de Rivièra af te stropen, op zoek naar sterren en starlets. Hij ontdekte daarbij, om maar eens iemand te noemen, Danielle Darrieux. Het spreekt voor zich dat hij al zijn trouvailles voor de camera plaatste. Ongetwijfeld ook de reden dat er zoveel aantrekkelijke vrouwen in zijn werk zijn te vinden. Het valt daarbij op dat hij een voorliefde heeft voor handen. Lartigue was verliefd op zijn onderwerpen die je als 'privé' zou kunnen bestempelen: zijn vrienden - er is geen mens van de haute volée uit die tijd die hij niet fotografeerde - en de plaatsen waar zij verkeerden. Alles werd vastgelegd met een adembenemend gevoel voor intimiteit en met grote weemoed. Hij moet hebben geweten dat hij herinneringen ging scheppen. Lartigue's Riviera bevat naast de fraaie in duo-tone afgedrukte zwart-wit foto's (waaronder baanbrekende panoramische opnamen van de kustlijn) een aantal afbeeldingen in kleur die nooit eerder werden gepubliceerd, bijvoorbeeld van de toen zo fameuze 'Ziegfeld Follies'.

Lartigue's Riviera is het picturale eerbetoon aan de kust waaraan hij was verslaafd. Naast de verfijnde, intrigerende foto's bevat het boek een uitvoerig en helder essay van de Amerikaanse journaliste Mary Blume, wat mij betreft de chroniqueur van de Franse zuidkust met haar uit 1992 daterende standaardwerk Côte d'Azur - Inventing the French Riviera.