Spijbelende pleiters, verdachte getuigen

Het proces tegen de Hakkelaar sleept zich voort. Een tussenbalans uit Osdorp waar de hoofdverdachte nog steeds niet is verschenen.

AMSTERDAM, 19 SEPT. Halverwege de behandeling van de strafzaak tegen de Hakkelaar maakt het elitegroepje van advocaten een nog maar weinig geïnspireerde indruk. In navolging van de hoofdrolspeler Johan V. - die al vanaf de eerste procesdag verstek laat gaan - spijbelden gisteren ook drie van de vier advocaten bij het op verzoek van de hoofdverdachte georganiseerde verhoor van ex-politieman F. van der Putten.

Zo incidentrijk als het juridische evenement was in eerste aanleg, zo weinig opwindend verloopt de berechting van de vermeend grootste Nederlandse drugsbende in hoger beroep. De verdediging ondervraagt routinematig de getuigen zonder dat duidelijk wordt wat ze beogen. Zelfs de voortreffelijk leidende president W. van Schendel toonde zich gisteren voor het eerst “geïrriteerd” door de vragen van Moszkowicz sr. die zichzelf nogal herhaalde. “We hebben wel degelijk een tactiek en die werpt vruchten af”, zegt advocaat G. Spong desgevraagd terwijl hij zich oplaadt met een blikje cola. Om tactische redenen wil hij de aard van de tactiek niet kwijt.

Toch gloorde er gisteren aanvankelijk voor het eerst hoop voor de verdachten toen A. Moszkowicz zoetgevooisd Van der Putten liet vertellen over het begin van het onderzoek tegen de Hakkelaar. Van der Putten is de voormalige baas van de criminele inlichtingendienst van de politieregio Gooi- en Vechtstreek. Hij werd op initiatief van het Amsterdamse openbaar ministerie in 1995 ontslagen op grond van de - overigens later nooit hard gemaakte - beschuldiging dat hij dubieuze infiltranten zou hebben gebruikt.

Van der Putten vertelde het Hof dat in het onderzoek naar de Hakkelaar en de zijnen royaal gebruik is gemaakt van informanten uit de politieregio Kennemerland. Leverancier van die inlichtingen was de toenmalige CID-chef K. Langendoen die tijdens de IRT-periode nationale bekendheid verwierf door het zelfstandig importeren van drugs.

Aangezien Langendoen in opsporingskringen tegenwoordig synoniem is met alles wat fout is, verzocht Moszkowicz het hof met begrijpelijke gretigheid om de CID-chef te horen. Nu zou de verdediging alsnog kunnen aantonen dat er dubieuze opsporingsmethoden zijn verzwegen, was de bedoeling.

Het hof trok zich terug voor beraad en wees vervolgens, in navolging van procureur-generaal A. Korvinus, het verzoek af. Er was volgens het hof “geen begin van aannemelijkheid” dat het OM “relevante informatie” heeft achtergehouden.

Net als bij de rechtbank, gaat het ook bij het hof nauwelijks over het handelen van de twee verdachten maar vooral over de getuigen die belastende verklaringen hebben afgelegd. Bij de rechtbank probeerden de advocaten aan te tonen dat de kroongetuigen Abbas en Karman mogelijk nog grotere boeven zijn dan hun cliënten. Door het desondanks met deze twee getuigen op een akkoordje te gooien, zou justitie zich schuldig maken aan willekeur en de beginselen van proportionaliteit schenden.

De rechtbank verwierp begin dit jaar dat verwijt. Nu stellen de advocaten opnieuw dat er sprake is van willekeur omdat medebendeleden van het 'Octopus-kartel' uitzonderlijk mild zijn behandeld vergeleken met Johan V. en Koos R.

Volgens de advocaten zijn er nog twee getuigen die van justitie gunsten toegezegd hebben gekregen in ruil voor medewerking. Deze twee werden meteen na verhoor vrijgelaten en hebben tot nu toe niet terechtgestaan. Ook Abbas zou onredelijk zijn bevoordeeld. De Pakistaanse zakenpartner van Johan V. kocht zijn vervolging af voor 1,8 miljoen gulden. Inmiddels is duidelijk dat de man pas eenvijfde deel van die transactie heeft betaald terwijl hij voor 1 september zijn schuld had moeten voldoen.

De officieren Teeven en Witteveen die deze week aanschoven in de getuigenbank bestrijden dat er geheime deals zijn met andere verdachten. Iedereen krijgt volgens het OM de straf die hij verdient en die haalbaar is. Vorige week is het tweetal naar Londen gevlogen om Abbas' advocaten duidelijk te maken dat als hij niet snel betaalt, er alsnog vervolging wordt ingesteld.

Het zwakke punt voor justitie blijft de regeling met kroongetuige Karman. Het hof laat al voorzichtig doorschemeren dat ze het onacceptabel acht dat het OM Karman heeft toegezegd dat ze een straf die hij eventueel in Nederland krijgt opgelegd voor zijn rol in het Hakkelaar-kartel nooit zal uitvoeren. “Dat is juridisch buitengewoon omstreden” gaf ook Witteveen gisteren toe. Maar het was een keiharde eis die Karman stelde aan zijn medewerking.

Maar zelfs als het hof de Karman-deal onwettig acht, hoeft dat niet te betekenen dat hij de uiterst belastende verklaringen van de kroongetuige niet laat meetellen voor het bewijs. En zelfs als die verklaringen geheel van tafel gaan, zijn er nog optimisten bij justitie die menen dat er dan nog voldoende wettig en overtuigend bewijsmateriaal overblijft.

Op het programma van de strafzaak staat nu nog het verhoor van de twee kroongetuigen. Justitie heeft met de Engelse autoriteiten overeenstemming bereikt over de komst van Abbas die in Londen in een cel zit in afwachting van uitlevering naar België. Het is nog onduidelijk of voor dit verhoor opnieuw moet worden uitgeweken naar een geheime lokatie zoals in eerste aanleg gebeurde.

Van een gespannen veiligheidssituatie is in Amsterdam-Osdorp overigens niets te merken. De vaste groep Hakkelaar-supporters klonterden deze week harmonieus samen met de rechercheurs van de Fiod op het terras van snackbar Dicke Mick (altijd verse koffie). De enige uitspanning op dit steriele bedrijventerrein in een buitenwijk van de hoofdstad.