Minimumloon: moet het omhoog of omlaag?

Fractievoorzitter Wallage (PvdA) pleit voor een verhoging van het mimimumloon. Zijn collega Bolkestein (VVD) wil juist een verlaging.

DEN HAAG, 19 SEPT. In de loop van 1999 moet de Sociaal Economische Raad (SER) een advies uitbrengen over de hoogte van het minimumloon. In de wet die de koppeling regelt tussen de lonen en uitkeringen, is bepaald dat het minimumloon elke vier jaar door de SER moet worden geëvalueerd.

De werkgevers en werknemers zullen het er samen met de SER-kroonleden over eens moeten worden of ze vinden dat het minimumloon verlaagd dan wel verhoogd moet worden, of dat er niets gebeurt en het loon gelijke tred houdt met de stijging van de lonen.

Tijdens de algemene beschouwingen haalde PvdA-fractievoorzitter Wallage de datum aan van het wettelijk bepaalde SER-advies, als het moment waarop opnieuw naar het minimumloon moet worden gekeken. “Ik kan me voorstellen dat dat gaat leiden tot een opwaartse bijstelling van het wettelijk minimumloon”, zei hij. Zelf liet Wallage weten voorstander van een verhoging te zijn, en daarmee ook van een verhoging van de uitkeringen die immers aan het wettelijk minimumloon gekoppeld zijn.

Dat de SER een unaniem advies zal uitbrengen lijkt ondenkbaar. Werkgevers zullen waarschijnlijk pleiten voor een verlaging of afschaffing van het minimumloon, terwijl de vertegenwoordigers van de werknemers zullen pleiten voor een verhoging. Welk advies de SER echter ook geeft, het is niet bindend. Vervolgens is het dan aan 'de politiek' om te bepalen welke kant het uitgaat met het minimumloon.

Fractievoorzitter Bolkestein (VVD) liet weten dat het minimumloon moet worden “geïndividualiseerd”. Dat komt neer op een verlaging van het minimumloon met 30 procent voor alleenstaanden. Kostwinners zouden in eerste instantie net als alleenstaanden 70 procent betaald krijgen, maar via de belastingen zou hen een zogenoemde 'arbeidstoeslag' worden gegund om hun loon naar het huidige niveau op te trekken.

Wat CDA-fractievoorzitter De Hoop Scheffer betreft is het minimumloon “onaantastbaar” en D66'er Wolffensperger meldde tijdens de algemene beschouwingen dat wat zijn fractie betreft het minimumloon moet blijven wat het nu is: een basisloon dat gelijke tred houdt met de gemiddelde lonen.

Het minimumloon is niet gespeend van een zekere symbolische waarde. Het is in de praktijk vooral een rekeneenheid in verband met de koppeling. Volgens Prof. dr. C. Teulings, die aan de Universiteit van Amsterdam arbeidseconomie doceert, werkt slechts 3 à 4 procent van de beroepsbevolking voor het laagste loon. “Het gaat daarbij voor 80 procent om vrouwen en voor 20 procent om studenten.”

De wetenschapper maakte naam als minimumloon-specialist met zijn opvatting dat een verhoging van dat loon tot meer banen leidt. De klassieke opvatting van met name werkgevers is dat een verhoging van het minimumloon juist tot een stijging van de prijs van arbeid leidt. En als de prijs stijgt, daalt de vraag, in dit geval naar werknemers.

“Uit Amerikaans onderzoek bleek in de jaren tachtig dat een verhoging een klein negatief effect op de werkgelegenheid zou hebben”, legt Teulings uit. “Uit later Amerikaans onderzoek in 1990, toen het minimumloon daar heel laag was, bleek een verhoging een klein positief effect te hebben. Kort en goed komt het er op neer dat de effecten in alle gevallen zeer klein zijn.”

Nergens in de wereld is een debat over het verhogen van het minimumloon zo sterk gekoppeld aan een verhoging van de minimum-uitkeringen als in Nederland. “Met een gelijke verhoging van die twee bereik je in ieder geval geen positief effect op de werkgelegenheid”, verklaart Teulings.

Wallage pleit, net als Bolkestein, voor een arbeidstoeslag. Verschil met de VVD-leider is echter dat Wallage de toeslag “voor de onderkant en modaal” aan de verhoging van het minimumloon wil toevoegen. Daarmee stijgen de netto-minimumlonen volgens het 'plan-Wallage' sterker dan de netto-uitkeringen. Zo wordt de afstand tussen beide groter. Dat moet de ambitie van een uitkeringsgerechtigde om werk te zoeken stimuleren.

Wat premier Kok betreft, blijft het minimumloon zoals het nu is. Een verhoging, zo zei hij gisteren, “staat haaks op regeringsbeleid van verlaging van de minimumloonkosten”.