Idyllisch park bij Hoogovens in gevarenzone

Het landgoed Westerhout in Beverwijk wordt bedreigd door de vooruitgang. Gorter en Vondel waren er al lyrisch over, net zoals verontruste burgers nu.

BEVERWIJK, 19 SEPT. Wie gaat er winnen in Beverwijk, het groen of de industrie? Zal de groene buffer tussen Beverwijk en Hoogovens Staal behouden blijven of komt de geplande westelijke randweg om Beverwijk heen daar dwars doorheen?

Die vraag houdt de inwoners van Beverwijk sinds enige maanden bezig. Als het aan de Vereniging 'Westerhout Blijft!' ligt, zal de gemeente binnenkort zelfs zijn eerste referendum wijden aan de handhaving van de groene strook tussen Velsen Noord en Beverwijk. De aanvraagformulieren zijn binnen. Dit weekend hoopt de vereniging tijdens een grote kunstmanifestatie in park Westerhout de vijfhonderd benodigde handtekeningen te verzamelen.

Vier jaar geleden ontdekte de uit Amsterdam afkomstige advocaat Pim Fischer de charmes van Westerhout. Een idyllisch, eeuwenoud landgoed op de grens van Beverwijk en Hoogovens, waarvan de resten in de volksmond de 'Rinnewie' (van ruïne) worden genoemd. Er is nog een kleine vijver, overblijfsel van de slotgracht, er staan mooie oude bomen en er groeien honderden verschillende plantensoorten. Op een steenworp afstand staan de Hoogovens, maar in het park is daar niets van te merken.

Fischer ontdekte ook dat er een ondergrondse beek stroomt, van het zuiverste water, die als een ondertunneld slootje uitkomt in het park Scheybeek, in het hart van de stad. Met hulp van bevriende deskundigen werd een samenhangend ontwerp gemaakt om de westkant van Beverwijk ecologisch opnieuw in te richten en te beheren. Burgers en politieke partijen konden hun zegje doen over de ideeën op inspraakavonden.

In het 'Plan Groot Westerhout' dat er nu ligt, worden landgoed en park met elkaar verbonden, wordt de Scheijbeek weer bovengronds gehaald en het ontsierende parkeerterrein bij park Scheybeek verplaatst naar een plek achter het NS-station. “Het kan worden zoals in de tijd dat Vondel en Gorter hier hun gedichten schreven”, aldus Fischer. En inderdaad meldt een plaquette op het huis dat op park Scheybeek uitkijkt, een tekst van Herman Gorter uit 1887: 'Op Beekzangh schreef ik het heele begin van Mei'. En dichtte Vondel: 'De klare Beeck, uit schorre duinen, gesproten om uw ackerlant (...) te laven met een lieflijck morren.'

Binnen een paar maanden had de eind 1994 door Fischer opgerichte 'Vereniging Westerhout Blijft!' 600 leden. De provincie Noord-Holland wil aan het bovengronds halen van Scheijbeek de helft meebetalen, het plan werd bij het gemeentebestuur ingediend en toegelicht en de plaatselijke politieke partijen (PvdA, D66, GroenLinks en Gemeentebelangen) schreven dat zij het idee op hoofdlijnen ondersteunen. “Maar zij ondersteunen ook de plannen voor een rondweg, en die twee botsen”, aldus Fischer.

Eind vorig jaar is door de groep IJmond IJzersterk de stuurgroep Westelijke Randweg ingesteld. Hierin participeren vertegenwoordigers van de provincie Noord-Holland, de gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen, het regionale bedrijfsleven en onderwijsinstellingen. IJmond IJzersterk is een onderdeel van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en meent dat de Westelijke Randweg een absolute noodzaak is voor de ontwikkeling van 100 hectare bedrijfsterrein (het zogenaamde Business Park IJmond) op het terrein van Hoogovens. Dat Business Park zou 1.500 à 3.000 banen opleveren. Volgens de eerste plannen van de stuurgroep zouden zo'n vier of vijf hectare bedrijfsterrein in Westerhout komen te liggen. Maar volgens Fischer laat Hoogovens grote delen van het eigen terrein nu onbenut en zijn er veel leegstaande bedrijfsgebouwen. Door die te benutten zou het groen gespaard kunnen worden.

In de visie van IJmond IJzersterk zou de randweg ook het verkeer in Beverwijk ontlasten. Fischer stelt daartegenover dat er in Beverwijk nauwelijks files zijn, al geeft hij toe dat het verkeer tijdens het spitsuur druk kan zijn. Fischer: “Wij zijn op zich niet tegen een rondweg, als het tracé maar niet dwars door het groen gaat. Hij zou ook aangelegd kunnen worden met gebruikmaking van de bestaande wegenstructuur.”

W. Kruijff van de stuurgroep: “Onze plannen voor de Westelijke Randweg en die van de gemeente Beverwijk stroken met elkaar, maar er komt nog een milieueffectrapportage. De landelijke commissie die de richtlijnen voor deze rapportage opstelt, heeft gezegd dat er meerdere alternatieven voor de rondweg zijn.” Volgens Kruijff heeft een van die alternatieven “enige raakvlakken met de plannen van Westerhout Blijft!”

Inmiddels hebben GroenLinks en Gemeentebelangen een initiatief-raadsvoorstel op de agenda gezet. Het zal op 25 september door de gemeenteraad worden besproken en heeft als strekking handhaving van de groene strook, aanpassing van het geldende bestemmingsplan aan de bestaande natuur, en de oprichting van een projectorganisatie met als uitgangspunt het plan 'Groot Westerhout'.

Om het zekere voor het onzekere te nemen, wil Fischer toch dat ook de plaatselijke bevolking zich per referendum voor zijn plan kan uitspreken. En mocht dat niet lukken, wat dan? Fischer: “Dan zien we wel weer verder.”