Bordje 'Te Koop' bij Witte Huis

In het Amerikaanse schandaal van de politieke fondsenwerving hebben veel betrokkenen geweigerd als getuige te verschijnen voor de senaatscommissie die de zaak onderzoekt. Een omstreden zakenman verscheen wèl. En hij pakte flink uit.

WASHINGTON, 19 SEPT. Ontmoetingen met president Clinton waren te koop voor een forse bijdrage aan de verkiezingskas van zijn partij. De vermogende Libanees-Amerikaanse zakenman en Democratische geldschieter Roger Tamraz gaf het gisteren onomwonden toe, tijdens een hoorzitting van de Amerikaanse senaatscommissie die het schandaal van de campagnegelden onderzoekt.

Nog niet eerder heeft een betrokkene zo direct erkend dat hij een politieke donatie deed om met de president te kunnen spreken over zijn zakelijke belangen. Tamraz (57), die projecten in de olie-industrie financiert, wordt in Libanon gezocht wegens verduistering van 200 miljoen dollar. Interpol heeft een opsporingsverzoek tegen hem uitgevaardigd. Niettemin slaagde hij erin om Clinton herhaaldelijk te ontmoeten, ook al probeerde Clintons Nationale Veiligheidsraad dat te verhinderen. Zonder zijn donatie van 300.000 dollar was het hem nooit gelukt, gaf Tamraz gisteren grif toe.

Het geval-Tamraz, dat deze week in de hoorzittingen van de onderzoekscommissie aan de orde kwam, geeft een kijkje achter de schermen van het Witte Huis onder president Clinton. De hardnekkige pogingen van de zakenman om steun van Clinton te krijgen voor de bouw van een oliepijpleiding van de Kaspische naar de Middellandse Zee, liepen uiteindelijk stuk. Maar als geldschieter slaagde Tamraz er wèl in om ongekende druk op de regering uit te oefenen.

Een oud-medewerker van de Nationale Veiligheidsraad, Sheila Heslin, zei woensdag dat ze door de inlichtingendienst CIA, het ministerie van Energie en de Democratische partij onder zware druk was gezet om in te stemmen met een ontmoeting tussen Tamraz en de president. Een CIA-agent, die uit veiligheidsoverwegingen alleen aangeduid mocht worden als 'Bob', belde haar vier keer op om voor Tamraz te pleiten. Een hoge medewerker van het ministerie van Energie zei haar dat Tamraz in ruil voor een ontmoeting met Clinton 400.000 dollar in de verkiezingskas zou storten. Thomas 'Mack' McLarty, adviseur en jeugdvriend van Clinton, zou in het project geïnteresseerd zijn geweest (McLarty ontkent zich met de zaak bemoeid te hebben). En de toenmalige voorzitter van de Democratische partij, Donald Fowler, belde ook nog herhaaldelijk met Heslin om een goed woordje voor Tamraz te doen.

Heslin bleef tegensputteren, omdat al besloten was dat het project van Tamraz geen steun verdiende. Ze zou zelfs gedreigd hebben haar superieuren in te schakelen als de lobby voor Tamraz voortduurde. “Wees toch niet zo'n padvinder”, kreeg ze daarop te horen van de medewerker van het ministerie van Energie. Gisteren bood de man daarvoor zijn verontschuldigingen aan.

Tamraz kreeg Clinton niet onder vier ogen te spreken, maar wel lukte het hem bij een aantal sociale gelegenheden in het Witte Huis met de president over zijn project te spreken. Zonder doorzettingsvermogen en veel geld was hem dat niet gelukt.

Medewerkers van vice-president Gore hadden een uitnodiging aan Tamraz om deel te nemen aan een ontbijt met Gore op het laatste moment ingetrokken, omdat hij volgens een intern memo “een Amerikaans staatsburger met een obscure en onbetrouwbare reputatie” was. Ook de grote Amerikaanse oliemaatschappijen waarschuwden de regering tegen Tamraz. Maar de zakenman liet zich niet uit het veld slaan. “Als ze me tegenhouden bij de deur, kom ik wel binnen via het raam”, aldus Tamraz gisteren. En na een donatie van 75.000 dollar en een etentje met de directeur en de penningmeester van de Democratische partij, werd hij alsnog uitgenodigd voor drie recepties en een diner met Clinton in het Witte Huis.

“Vindt u achteraf dat u waar voor uw 300.000 dollar heeft gekregen?” vroeg de Democratische senator Joseph Lieberman hem gisteren tijdens de hoorzitting. Uitdagend antwoordde Tamraz: “De volgende keer zou ik 600.000 dollar betalen.” In interne regeringsmemo's is de neiging tot overdrijven een van de eigenschappen van Tamraz genoemd die zijn betrouwbaarheid ondergraven.

In beide politieke partijen is het al jaren gebruik dat donaties beloond worden met toegang tot vooraanstaande politici. In de Republikeinse partij levert een donatie van 10.000 dollar bijvoorbeeld een lunch op met een commissievoorzitter naar keuze. Maar onder Clinton zijn het Witte Huis en de Democratische partij verder gegaan dan ooit. Deze week schaarden alle 45 Democratische senatoren zich achter een voorstel om de regels voor financiering van verkiezingscampagnes te herzien.

“Het systeem is volkomen uit de hand gelopen”, zei senator Lieberman gisteren. “Maar het is niet zo dat we opeens in de modder zijn beland. We zijn er de afgelopen jaren geleidelijk aan ingegleden.” Lieberman geldt als de Democraat in de commissie die de grootste bereidheid aan de dag legt om de misdragingen van de regering-Clinton tot op de bodem uit te zoeken. “Iedereen in de wereld kon zien dat er een groot bord Te Koop voor het Witte Huis stond. Dat vind ik beangstigend.”